ລະບົບ ແລະ ວິທີການເຮັດໄຮ່ໃນ ສ ປ ປ ລາວ
ຢາກນ ຳໃຊ້ວິທີການແບບມີສ່ວນຮ່ວມ ເຂົ້າໄປຊ່ວຍປະຊາຊົນຜູ້ເຮັດໄຮ່ໃນການຫັນວິທີການຜະລິດແບບດັ່ງເດີມຂອງ ເຂົາເຈົ້າ ໄປສູ່ຮູບແບບການຜະລິດແບບໃໝ່ທີ່ໝັ້ນຄົງໄດ້ນັ້ນ, ກ່ອນອື່ນໝົດຕ້ອງໄດ້ທ ຳຄວາມເຂົ້າໃຈ ຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ໃນວິທີການທີ່ເຂົາເຈົ້າເຄີຍໄດ້ໃຊ້ກັນມາເສຍກ່ອນ. ບົດສັງລວມຫຍໍ້ສະບັບນີ້ ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສະໜອງຄວາມຮູ້ທົ່ວ ໄປໃຫ້ແກ່ບັນດາທ່ານຜູ້ທີ່ກ ຳລັງເຮັດໜ້າທີ່ອັນທ້າທາຍ ເພື່ອຫັນປ່ຽນຮູບແບບການເຮັດໄຮ່ແບບເຄື່ອນຍ້າຍໄປສູ່ ຮູບແບບການຜະລິດແບບໝັ້ນຄົງ ກ່ຽວກັບຄວາມສະລັບສັບຊ້ອນ ແລະ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງລະບົບ ແລະ ວິທີ ການເຮັດໄຮ່ ຕົວຈິງໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍໄດ້ເນັ້ນໃສ່ການອະທິບາຍໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ ເຖິງບັນດາກິດຈະກ ຳການປູກ ພືດຢູ່ໃນການເຮັດໄຮ່. ພ້ອມນີ້, ກໍຍັງໄດ້ອະທິບາຍຫຍໍ້ກ່ຽວກັບບັນດາກິດຈະກ ຳອື່ນ ທີ່ເຫັນວ່າມີຄວາມກ່ຽວພັນ ກັບການດ ຳລົງຊີວິດຂອງຊາວໄຮ່ເຊັ່ນ: ການລ້ຽງສັດ, ການຜະລິດກະສິກ ຳ-ປ່າໄມ້ປະສົມປະສານ ແລະ ການເກັບກູ້ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງອີກດ້ວຍ.
ການກຳຈັດວັດຊະພືດໃນເນື້ອທີ່ໄຮ່
ການເຮັດໄຮ່ແມ່ນການຕັດໄມ້, ການຈູດ, ແລະການປູກພືດໃສ່, ແລ້ວປະໄວ້ໃຫ້ເປັນປ່າຟື້ນຟູໃຫຍ່ຂຶ້ນມາໄລຍະໃດນຶ່ງ ແລ້ວຈຶ່ງກັບມາເຮັດຄືນອີກ. ການເຮັດໄຮ່ແມ່ນຮູບແບບການຜະລິດ ທີ່ໃຊ້ເຂົ້າເປັນພືດຕົ້ນຕໍ ໄປຄຽງຄູ່ກັບການປູກພືດ ອື່ນໆ ຂອງບັນດາຊົນເຜົ່າ ທີ່ອາໄສຢູ່ເຂດພູດອຍ ເພື່ອໃຫ້ມີສະບຽງອາຫານ ສ ຳລັບບໍລິໂພກ ແລະ ເພື່ອເອົາໂຕລອດ ໃນສະພາບ ເງື່ອນໄຂຫຍຸ້ງຍາກ ໃນເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກ. ການເຮັດໄຮ່ ແມ່ນຮູບແບບການຜະລິດແບບກຸ້ມຕົນເອງ ທີ່ເຮັດກັນມາໄດ້ຫຼາຍຊົ່ວຄົນເພື່ອຕອບສະໜອງອາຫານ, ຢາຮັກສາພະຍາດ, ແລະ ສິ່ງຈ ຳເປັນຕ່າງໆ ທີ່ປູກຢູ່ໃນໄຮ່ ຫຼື ຊອກຫາມາໄດ້ຕາມປ່າເລົ່າ ແລະ ປ່າດົງໃນເຂດໃກ້ຄຽງ.
ລະບົບການປູກໝາກໄມ້ໃຫ້ໝາກແບບປະສົມປະສານ
ຮອບວຽນການນ ຳໃຊ້ປ່າເລົ່າໃນເຂດພູດອຍຂອງ ສປປ ລາວ ທີ່ສັ້ນເຂົ້າ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ລະບົບການປູກຝັງ ແບບຖາງປ່າ ເຮັດໄຮ່ ບໍ່ຍືນຍົງຄົງຕົວ. ການເຊາະເຈື່ອນຂອງດິນ, ການແຜ່ລະບາດຂອງຫຍ້າ ແລະ ການນ ຳໃຊ້ແຮງງານ ໂດຍທົ່ວ ໄປໄດ້ເພີ້ມຂື້ນ ໃນຂະນະດຽວກັນຜະລິດຕະພາບຊ ຳພັດຫຼຸດລົງ, ຊຶ່ງເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ມີຄວາມທຸກຈົນ ເພີ້ມທະວີ ຂື້ນໃນເຂດພູອຍ. ສະພາບເປັນຄືແນວນີ້ໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຊາວກະສິກອນ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງ ຂອງລັດຖະບານຕ້ອງ ໄດ້ພັດທະນາເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ຮູບແບບການຜະລິດກະສິກ ຳ ແບບຍືນຍົງ ເພື່ອຍົກ ລະດັບຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງ ຊາວກະສິກອນໃນເຂດພູດອຍໃຫ້ດີຂື້ນ.
ການປູກພືດຜັກເປັນທາງເລືອກໜື່ງໃນເຂດພູດອຍ
ໃນການພັດທະນາເຂດພູດອຍ ການປູກຜັກມັກຈະຖືກມອງຂ້າມເພາະວ່າມັນເປັນພືດທີ່ມີລາຄາຕາໍ່ ເມື່ອສົມທຽບກັບ ສັດລ້ຽງ, ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ແລະ ພືດເສດຖະກິດຊະນິດອື່ນໆ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ພືດຜັກແມ່ນມີຄວາມສ ຳຄັນ ໃນຫຼາຍດ້ານ ເຊັ່ນ: (ກ) ທາງດ້ານໂພສະນາການ (ໃຫ້ຄວາມດຸ່ນດ່ຽງ ດ້ານທາດອາຫານໃນແຕ່ລະຄາບເຂົ້າ) ທັງສ ຳ ລັບຊາວຊົນນະບົດ ແລະ ຕົວເມືອງ; ແລະ (ຂ) ສ້າງລາຍຮັບໃຫ້ແກ່ຜູ້ຍິງ ທີ່ຂາຍຜັກຢູ່ຕາມຕະຫຼາດ. ໃນ ສປປ ລາວ ປະຊາຊົນນ ຳໃຊ້ຜັກປູກ ແລະ ຜັກປ່າ ຄຽງຄູ່ກັນໄປ, ແຕ່ໃນເອກະສານສະບັບນີ້ ຈະໄດ້ເວົ້າເຖິງພຽງແຕ່ຊະນິດຜັກທີ່ມີ ຄວາມສ ຳຄັນຕົ້ນຕໍທີ່ປູກ
ຄູ່ມືແນະນຳການປູກພືດຜັກສວນຄົວ(ຜັກປະເພດດປັນຫມາກ)
ການປູກພືດສວນຄົວ (ປະເພດຜັກ)
ການປູກພືດອາຫານສັດເປັນທາງເລືອກໃໝ່ສຳລັບເຂດພູດອຍ
ການແນະນ ຳທາງເລືອກດ້ານພືດອາຫານສັດສາຍພັນໃໝ່ ໃຫ້ແກ່ຊາວກະສິກອນ ເປັນປັດໄຈສ ຳຄັນໃນການຫັນປ່ຽນ ລະບົບການລ້ຽງສັດຢູ່ເຂດພູດອຍ. ການຄົ້ນຄວ້າທົດລອງ ແລະ ການພັດທະນາພືດອາຫານສັດຢ່າງເປັນລະບົບ ຢູ່ ສປປ ລາວ ແມ່ນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນປີ 1995, ຊຶ່ງໄດ້ເລີ່ມຈາກການທົດສອບບັນດາສາຍພັນ ພືດອາຫານສັດຕ່າງໆ. ການທົດສອບດັ່ງກ່າວ ແມ່ນໄດ້ດ ຳເນີນຢູ່ 5 ຈຸດໃນ 4 ແຂວງ (ກະລຸນາເບິ່ງຕາຕະລາງ). ຈຸດປະສົງໃນການທົດສອບ
ເຮືອນຮົ່ມ
ໃນຊ້ວງປີທີ່ຜ່ນມາ, ຊາວສວນໄດ້ຮູ້ຈັກກັບເຮືອນຮົ່ມໃນ ນາມວ່າເປັນເຮືອນປູກຜັກໃນຊ່ວງລະດູຝົນ ເພາະມັນມຸງ ຫລັງຄາດ້ວຍຜ້າຢາງໃສ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ການນ ຳໃຊ້ ຜ້າຢາງ ແມ່ນເຮັດໃຫ້ອຸນນະພູມພາຍໃນເຮືອນຮົ່ມສູງ, ເຊິ່ງຈ ບໍ່ແທດເໝາະກັບບາງພື້ນທີ່ຂອງປະເທດລາວ ທີ່ມີອາກາດ ຮ້ອນຕະຫຼອດປີ. ນອກຈາກນີ້, ການເຮັດເຮືອນຮົ່ມດ້ວຍຜ້າ ຢາງແມ່ນຂ້ອນຂ້າງແພງເມື່ອທຽບໃສ່ຈຸດປະສົງທີ່ນ ຳມາໃຊ້ ກັນຝົນພຽງຢ່າງດຽວ.
ປຶ້ມຄູ່ມືເຕັກນິກການປູກມັນຕົ້ນ
ມັນຕົ້ນເປັນພືດທີ່ຊາວກະສິກອນລາວບັນດາເຜົ່າໄດ້ປູກ ແລະ ນໍາໃຊ້ມາເປັນເວລາດົນນານ ເປັນພືດທີ່ມີຄວາມສໍາຄັນໃນການຄໍ້າປະກັນສະບຽງອາຫານໃຫ້ແກ່ຊາວກະສິກອນທີ່ອາໃສຢູ່ ຊົນນະບົດ, ພິເສດແມ່ນຊ່ວງເວລາທີ່ຂາດເຂົ້າກິນ. ນອກຈາກນັ້ນມັນຕົ້ນກໍຍັງເປັນສ່ວນປະກອບສໍາ ຄັນ ສໍາລັບອາຫານສັດຢູ່ໃນລະບົບການລ້ຽງສັດຂອງຊາວກະສິກອນນໍາ ແຕ່ແນວພັນທີ່ຊາວກະສິ ກອນປູກແມ່ນພັນພື້ນເມືອງຜົນຜະລິດຕໍ່າ. ໃນປະຈຸບັນ, ມັນຕົ້ນໄດ້ກາຍມາເປັນພືດເສດຖະກິດ ແລະ ມີຊາວກະສິກອນຫັນມາປູກເປັນສິນຄ້າ ເພື່ອສົ່ງຂາຍໃຫ້ຜູ້ປະກອບການທີ່ມີຢາຍຢູ່ທົ່ວປະເທດ ໂດຍ ນໍາໃຊ້ແນວພັນປັບປຸງໃໝ່ຈາກປະເທດໃກ້ຄຽງ. ການປູກມັນຕົ້ນຂອງຊາວກະສິກອນຢູ່ລາວຍັງມີທ່າ ອ່ຽງເພີ່ມຂຶ້ນໃນແຕ່ລະປີ. ໃນປີ 2010 ເນື້ອທີ່ປູກມັນຕົ້ນໃນທົ່ວປະເທດແມ່ນ 19,940 ເຮັກຕາ, ມາ ຮອດປີ 2017 ເນື້ອທີ່ປູກມັນຕົ້ນໃນທົ່ວປະເທດເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 75,010 ເຮັກຕາ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ມັນຕົ້ນກໍຍັງຖືວ່າເປັນພືເສດຖະກິດຊະນິດໃໝ່ ແລະ ຊາວກະສິກອນຍັງຂາດຄວາມຮູ້ດ້ານເຕັກນິກ ກ່ຽວກັບລະບົບການປູກມັນຕົ້ນແບບຍືນຍົງ, ສ່ວນຫຼາຍຍັງປູກແບບອາໃສທຳມະຊາດ, ບໍ່ມີການຈັດ ການທີ່ເໝາະສົມກ່ຽວກັບບັນຫາຕ່າງໆທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບມັນຕົ້ນ ແລະ ພື້ນທີ່ການຜະລິດ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຮັບ ຜົນສູງສຸດ.
ເຕັກນິກການປູກພືດຜັກຢູ່ສວນແບບນິເວດ
1. ການປູກພືດແບບໝຸນວຽນ 2. ວິທີການເຮັດຝຸ່ນ 3. ການຄຸ້ມຄອງສວນແບບນິເວດກະສິກຳ 4. ວິທີການເຮັດຝຸ່ນນ້ຳ
ການປ້ອງກັນພືດແບບປະສົມປະສານ
1. ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດໃນດິນ 2. ແມງໄມ້ທີ່ມີຊີວິດຢູ່ໃນອາກາດ 3. ວົງຈອນຊີວິດຂງແມງໝັດຜັກ 4. ການຄວບຄຸມແມງໄມ້ສັດຕູພືດ 5. ພືດທີ່ນຳໃຊ້ເປັນນ້ຳຢາໄລ່ ແລະ ກຳຈັດແມງໄມ້ 6. ວິທີ່ການເຮັດນ້ຳຢາໄລ່ ແລະ ການກຳຈັດແມງໄມ້
