ການລ້ຽງໝູ
ປື້ມພູມປັນຍາທ້ອງຖິ່ນຫົວນີ້ໄດ້ມາຈາກການຂຽນຂອງຊາວ ບ້ານແລະອາສາສະໝັກເຊິ່ງໄດ້ຮຽບຮຽງເບື້ອງຕົ້ນຈາກຄະນະອ ຳນວຍ ການສູນອົບຮົມຮ່ວມພັດທະນາແລະພະແນກສຶກສານະຄອນຫຼວງວຽງ ຈັນ ປື້ມຫົວນ້ອຍຫົວນີ້ໄດ້ບັນຈຸເນື້ອໃນທີ່ເວົ້າເຖິງຫົວຂໍ້ໃດໜຶ່ງໂດຍ ມີຫຼາຍກິດຈະກຳທີ່ຈະເປັນການທົດລອງເອົາຄວາມຮູ້ທ້ອງຖິ່ນເຂົ້ານໍາພາ ແລະສິດສອນນັກຮຽນຊັ້ນປະຖົມໂດຍເອົາບົດທີ່ງ່າຍສອນຊັ້ນປະຖົມ ປໍ 1 ປໍ 2 ແລະບົດທີ່ຍາກກໍສອນຊັ້ນໃຫຍ່ຂຶ້ນໄປ.
ການລ້ຽງເຜິ້ງ
ຈາກຫີນຈາລຶກໃນປີຣາມິດພົບວ່າ ອີຢິບໂບຮານເປັນຊົນເຜົ່າທຳອິດຂອງໂລກທີ່ ຮູ້ຈັກນຳເອົາເຜິ້ງມາລ້ຽງໃນໄຫດິນ ແລະ ແຍກຮັງເຜິ້ງໄປຍັງບ່ອນທີ່ມີດອກໄມ້ອຸດົມສົມບູນ ເຊິ່ງໄດ້ມີການບັນທຶກມາດົນນານກວ່າ 5,000 ປີມາແລ້ວ ກ່ຽວກັບການຂົນຍ້າຍເຜິ້ງໂດຍໃຊ້ລາ. ເມື່ອກະເລັກ ແລະ ໂຣມັນເຮືອງອຳນາດໄດ້ມີການບັນທຶກກ່ຽວກັບການລ້ຽງເຜິ້ງຫລາຍຂຶ້ນຕະຫລອດມີ ການສຶກສາໃນທາງວິທະຍາສາດຂອງເຜິ້ງເປັນເທື່ອທຳອິດ ໂດຍອະຣິສໂຕເຕິລ (Aristotle ພ.ສ 159-221) ປະຊາຊົນຊາວກະເລັກໄດ້ຮັບນາມວ່າເປັນບິດາຂອງວິຊາສັດຕະວິທະຍາຂອງໂລກ ໃນຢູລົບການລ້ຽງເຜິ້ງເຂົ້າໃຈວ່າໄດ້ຮັບອິດທິພົນມາຈາກກະເລັກ ແລະ ໂຣມັນບູຮານທີ່ດັດແປງຮັງ ເຜິ້ງທີ່ລ້ຽງໃນໄຫດິນມາເປັນຮັງເຜິ້ງຮູບໂດມທີ່ໃຊ້ເຊືອກພັນກັນເປັນວົງໆ ຮັງແບບນີ້ຍັງມີໃຊ້ກັນຢູ່ຈົນທຸກວັນນີ້ ແລະ ຖືກັນວ່າ ເປັນສັນຍາລັກຂອງຮັງເຜົ່າທີ່ໃຊ້ກັນຢູ່ທົ່ວໂລກ. ການລ້ຽງເຜິ້ງໃນຈີນ ຕາມປະຫວັດສາດພົບວ່າ ໄດ້ເລີ່ມລ້ຽງເຜິ້ງໂກນ (Apis cerana) ກ່ອນລ້ຽງເຜິ້ງພັນ (AD mellifera ) ຈາກຢູລົບກ່າວວ່າ ຈີນເປັນໜຶ່ງໃນປະເທດຜູ້ນ ຳການລ້ຽງເຜິ້ງໃນທະວີບອາຊີ ການເຮັດຮັງເຜິ້ງໃນປະເທດຈີນນັ້ນໄດ້ນ ຳຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີໂກນຢູ່ພາຍໃນມາຕັດອອກເປັນທ່ອນໆ ຫ້ອຍໄວ້ໃຫ້ເຜິ້ງໂກນເຮັດຮັງຢູ່ຕາມບ້ານ. ການຍ້າຍຮັງເຜິ້ງເປັນຈຳນວນຫລວງຫລາຍຂອງຈີນ ໄດ້ໃຊ້ການຂົນສົ່ງທາງນາໍ້ເຊັ່ນດຽວກັບອີຢິບໂບຮານ.
ຄູ່ມືວິຊາການລ້ຽງເປັດຂັນພື້ນຖານ
ການລ້ຽງເປັດຈະປະສົບຜົນສຳເລັດໄດ້ຕ້ອງປະກອບດ້ວຍ 3 ປັດໃຈຄື: 1. ມີແນວພັນທີ່ດີ 2. ມີອາຫານ ແລະ ການໃຫ້ອາຫານທີ່ດີ 3. ມີການຈັດການທີ່ດີ ຄື: ມີຄອກການຄຸ້ມຄອງ, ການປິ່ນປົ່ວ, ການປ້ອງກັນ ແລະ ການຕະຫຼາດ.
ທາງເລືອກໃໝ່ ໃນການຜະລິດລູກປາ ໂດຍການນຳໃຊ້ອ່າງ
ການສະຫນອງລູກປາບໍ່ພຽງພໍກັບຄວາມຕ້ອງ ການແມ່ນ ນຶ່ງໃນບັນຫາ ຂໍ້ຄົງຄ້າງ ຂອງການພັດທະນາ ການລ້ຽງປາ ໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍສະ ເພາະ ແມ່ນຢູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກລີກ ທີ່ບໍ່ສາມາດຫາຊື້ ຫລື ຜະລິດລູກ ປາເອງໄດ້. ສູນຄົ້ນຄ້ວາການປະມົງ (LARREC) ຮ່ວມກັບໂຄງການ ຄົ້ນຄ້ວາການປະມົງໃນອ່າງ (FMG) ທີ່ຂື້ນກັບແຜນງານປະມົງ ຂອງ ຄະນະກ ຳມະທິການແມ່ນຂອງສາກົນ (MRC) ໄດ້ຮ່ວມກັນຄົ້ນຄ້ວາ ຊອກຫາວິທີ ແກ້ໄຂ ບັນຫາດັ່ງກ່າວ ໂດຍການທົດລອງນ ຳໃຊ້ ອ່າງຟັກ ໄຂ່ປາເຄື່ອນທີ່ ຊຶ່ງສາມາດ ໃຊ້ເຂົ້າໃນວຽກງານປະສົມພັນທຽມ ປາພື້ນ ເມືອງ ໃນແມ່ນຂອງ ແລະ ສະໜອງລູກປາ ໃຫ້ແກ່ຊາວກະສິກອນ ເພື່ອນ ຳໄປລ້ຽງ ໃນໜອງ, ກະຊັງ ຫລື ປ່ອຍລົງອ່າງເກັບນາໍ້.
ການພັດທະນາການລ້ຽງປາໃນລາວໄລຍະ25ປີຜ່ານມາ
ສປປ ລາວ ເປັນ ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທະເລແລະມີພູຫຼາຍ, ສິ່ງອ ຳນວຍຄວາມສະດວກແລະພື້ນຖານ ໂຄງລ່າງຍັງມີຈ ຳກັດ. ການສ ຳຫຼວດ ພົນລະເມືອງ ໃນ ປີ 1995 ເຊິ່ງມີ ປະຊາກອນປະມານ 4.5 ລ້ານຄົນ ໃນ ນີ້ 83% ແມ່ນດ ຳລົງຊີວິດຕາມເຂດຊົນນະບົດ. ຈ ຳນວນປະຊາກອນຈະເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 7.7 ລ້ານຄົນໃນປີ 2020 ( ອີງຕາມ ອັດຕາການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງພົນລະເມືອງໃນໄລຍະທີ່ຜ່ານມາ 2.5 – 2.8%). ເນື້ອທີ່ການປູກ ຝັງໃນທົ່ວປະເທດມີພຽງແຕ່ 3% ຂອງເນື້ອທີ່ທັງຫມົດ. ການປະມົງໄດ້ມີບົດບາດອັນສ ຳຄັນໃນເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດແລະກວມເອົາເຖິງ 13% ຂອງມູນຄ່າ ຜະລິດຕະພັນພາຍໃນທັງຫມົດ. ມີການຫາປາຈາກລ ຳນາໍ້ຂອງແລະສາຂາ, ທົ່ງພຽງເຂດນ ຳຖ້ວມ, ດິນບໍລິ ເວນນ ແລະທົ່ງນາ. ໃນແຫຼ່ງນທ ຳມະຊາດເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍປາແລະສັດນາໍ້ນາໆຊະນິດ. ແຕ່ວ່າປະລິມານການຫາປາອາດຈະຫຼຸດລົງຍ້ອນມີການຫາປາຫຼາຍ, ການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງປະຊາກອນ, ການ […]
ການທົດລອງລ້ຽງປາກະຊັງຢູ່ອ່າງນ້ຳຊວງ
ການທົດລອງລຽງາໃສ່ກະຊັງ ແມ່ນໄດ້ປະຕິບັດຕົວຈິງຢູ່ອ່າງນ້ຳຊວງ, ເມືອງ ນາຊາຍທອງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ການກຽມການທົດລອງເປັນເວລາ 2 ເດືອນ, ການກຽມໄດ້ໄດ້ມີການຄັດເລືອກສະຖານທີ່. ຈາກນັ້ນໄດ້ປະຕິບັດຕົວຈິງຄື ນຳກະຊັງກາງໃຫ້ໄດ້ຂະໜາດທີ່ກຳນົດໄວ້ຈຳນວນ 4 ກະຊັງ, ຈາກນັ້ນໜຶ່ງວັນໃຫ້ນຳປາທົດລອງປ່ອຍລ້ຽງຄື: ປາກິນຫຍັາ 800 ໂຕ, ປາເກັດແລບ 170 ໂຕ, ໃນອັດຕາສ່ວນ ທົດລອງທີ່ 1: 11 ໂຕ/ແມັດກ້ອນ, ທົດລອງທີ່ 2: 12 ໂຕ/ແມັດກ້ອນ, ທົດລອງທີ່ 3: 13 ໂຕ/ແມັດກ້ອນ ແລະ ກະຊັງທົດລອງທີ່ 4:18 ໂຕ/ແມັດກ້ອນ.
ບົດລາຍງານກ່ຽວກັບການລ້ຽງປາກະຊັງ
ການລ້ຽງປາກະຊັງໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 1980 ທີ່ອ່າງນ້ຳງື່ມ ຕໍ່ມາໄດ້ມີການລ້ຽງປາໃນກະຊັງ ທີ່ອ່າງນ້ຳຫຸມ ແລະ ນ້ຳຊວງ ແລະ ມີການຂະຫຍາຍໄປເລື້ອຍໆຕາມແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ສາຂາຄືອ່າງເກັບນ້ຳ ແລະ ແຫຼ່ງນ້ຳອື່ນໆ.ການລ້ຽງປາກະຊັງມີສອງລັກສະນະຄື: ອະນຸບານລູກປາ ແລະ ລ້ຽງເປັນປາຊີ້ນ. ມາຮອດປັດຈຸບັນນີ້ການລ້ຽງປາກະຊັງມີໃນ 6 ແຂວງແລ້ວ ເຊັ່ນ: (ຫຼວງພະບາງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ແຂວງວຽງຈັນ, ຄຳມ່ວນ, ສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ຈຳປາສັກ) ແຕ່ຢູ່ແຂວງວຽງຈັນ, ກຳແພງນະຄອນຫຼວງມີການລ້ຽງຫຼາຍກ່ວາແຂວງອື່ນໆ.
ການສຶກສາການລ້ຽງກົບໃນກຳແພງນະຄອນວຽງຈັນ
ໃນປັດຈຸບັນ ກົບກໍເປັນສັດລ້ຽງຊະນິດໜຶ່ງທີ່ໄດ້ມີການພັດທະນາການລ້ຽງ ຈົນກາຍເປັນເສດຖະກິດໃນຫຼາຍປະເທດ ມາເປັນເວລາດົນແລ້ວ ເຊັ່ນ ປະເທດຢີປຸ່ນ, ປະເທດຈີນ ເປັນຕົ້ນ. ສປປ ລາວ ຊາວກະສິກອນໃນຫຼາຍເຂດ ຫຼາຍທ້ອງຖິ່ນ ແມ່ນໄດ້ເລີ່ມໃຫ້ຄວາມສົນໃຈ ກ່ຽວກັບການລ້ຽງກົບຫຼາຍຂື້ນ ໂດຍສະເພາະເຂດກຳແພງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນແມ່ນມີຫຼາຍຄອບຄົວຂອງຊາວກະສິກອນ ໄດ້ຍຶດຖືເອົາເປັນອາຊີບ ການລ້ຽງກົບ ເພື່ອສ້າງເສດຖະກິດ ແລະ ລາຍໄດ້ເພີ່ມໃຫ້ແກ່ຄອບຄົວ ແຕ່ເຖິ່ງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ການລ້ຽງກົບຢູ່ໃນລາວເຮົາ ກໍຍັງບໍ່ທັນຂະຫຍາຍຕົວເປັນທີ່ແນ່ນອນຍັງບໍ່ທັນມີເຂດ ແລະຈຸດໃດ ທີ່ສາມາດລ້ຽງຂະຫຍາຍໄປຈົນຮອດລະດັບຟາມ ເພື່ອຕອບສະໜອງຢ່າງພຽງພໍໄດ້, ດັງນັ້ນ ວຽກງານຄົ້ນຄວ້າສຶກສາການລ້ຽງກົບ ຈຶ່ງເປັນວຽກງານໜຶ່ງ ທີ່ຂະແໜ່ງການປະມົງໃນລາວເຮົາ ຈະຕ້ອງສຶກສາຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ພັດທະນາ ປັບຄຸນນະພາບຂອງກການລ້ຽງໃຫ້ສູງຂື້ນເລື້ອຍໆ ແລະ ສົ່ງເສີມໃຫ້ຊາວກະສິກອນໄດ້ມີການລ້ຽງຢ່າງກວ້າງຂວາງ.
ການສຳຫຼວດພະຍາດປາລ້ຽງຢູ່ກະຊັງອ່າງນ້ຳຫຸມ ແລະ ອ່າງຫ້ວຍສຽດ
ໃນປະຈຸບັນການລ້ຽງປາໃນປະເທດເຮົາພ້ວມມີການຂະຫຍາຍຕົວ ເຊິ່ງສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນການ ລ້ຽງແບບທ ຳມະ ຊາດແຕ່ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມກໍໄດ້ມີການລ້ຽງແບບພັດທະນາເພື່ອເປັນສີນຄ້າເພີ່ມ ຂຶ້ນໃນເຂດທີ່ໃກ້ກັບຕົວເມືອງແລະຊານເມືອງເພື່ອສະໜອງ ໃຫ້ພຽງພໍກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ບໍ ລິໂພກ, ໂດຍມີການແນະນ ຳເຕັກນິກໃໝ່ ຈາກປະເທດ ອ້ອມຂ້າງເປັນຕົ້ນແມ່ນເຕັກນິກໃໝ່ໆກ່ຽວ ກັບວິ ທີການລ້ຽງປາ ໃນກະຊັງ . ໃນຂະບວນການລ້ຽງດັ່ງກ່າວບັນຫາໜຶ່ງທີ່ຜູ້ລ້ຽງມັກຈະພົບຢູ່ສະເໝີ ກໍ່ຄືການຕາຍຂອງປາທີ່ ເກີດຈາກພະຍາດ ເຊິ່ງມີຫຼາຍປັດໃຈເປັນຕົ້ນແມ່ນ ການນ ຳເຂົ້າລູກປາທີ່ລະບຽບຈາກຕ່າງປະເທດ, ຊາວກະສິກອນຍັງຂາກຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບການປ້ອງກັນ ແລະ ປິ່ນ ປົວພະຍາດປາທີ່ຖືກວິທີ່, ຂາດ ການຈັດການທີ່ຖຶກຕ້ອງ, ການປ່ອຍປາໃນອັດຕາສູງ, ໃຊ້ຝຸ່ນຫຼາຍເກີນໄປ ແລະ ອື່ນໆ.
ການຜະລິດລູກປາດຸກພັນ
ປາດຸກພັນເປັນປາທີ່ຈັດຢູ່ໃນຕະກຸນ ແອຟະຣິກກັນ ແຄສຟິສ (African catfish) ຊຶ່ງມີຖິ່ນກຳເນີດຈາກ ອາຟຣິກາກາງ, ມີຊື່ວິທະຍາສາດວ່າ Clarias gariepinus. ໃນປີ 1982 ປາດຸກພັນໄດ້ນໍາເຂົ້າມາ ໃນປະເທດ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ຈໍານວນ 50 ໂຕ ຊຶ່ງມີຄວາມຍາວສະເລ່ຍ 7-10 ຊັງຕີແມັດ. ໂດຍນໍາມາທົດລອງລ້ຽງ ແລະ ຂະຫຍາຍພັນທີ່ສະຖານີລ້ຽງປາໜອງແຕ່ງ. ໄດ້ນໍາໄປລ້ຽງເພື່ອສ້າງເສດຖະກິດຄອບຄົວ. ໃນປີ 1984 ກໍ່ໄດ້ຂະຫຍາຍພັນອອກສູ່ວົງກວ້າງຄືປະຊາຊົນທົ່ວໄປ ປາດຸກພັນ ເປັນປາທີ່ຈະເລີນເຕີບໂຕໄວ, ສາມາດກິນອາຫານໄດ້ທຸກປະເພດ, ມີຄວາມທົນທານຕໍ່ສະພາບແວດລ້ອມ ພະຍາດໄດ້ດີ, ປາດຸກພັນ ເປັນປາທີ່ມີຊີ້ນຫຼາຍ ແລະ ມີລົດຊາດແຊບ, ສາມາດໄປປຸງແຕ່ງເປັນອາຫານໄດ້ຫຼາຍຊະນິດ.
