ນຸທິກອນ ສີປະເສີດ (ອ້າຍທັອບ)

ການຕັດສິນໃຈລາອອກຈາກວຽກປະຈຳ ເພື່ອຫັນມາເຮັດກະສິກຳຢ່າງເຕັມເວລາ ເປັນການຕັດສິນໃຈຄັ້ງສຳຄັນຂອງ ນຸທິກອນ ສີປະເສີດ (ທັອບ). ການຕັດສິນໃຈນີ້ເກີດຈາກຄວາມສົນໃຈໃນການເຮັດກະສິກຳ ແລະ ຄວາມມັກໃນການເຮັດວຽກກັບພືດ. ທັອບ ເລີ່ມເຮັດກະສິກຳເປັນອາຊີບເສີມ ໃນຂະນະທີ່ຍັງເຮັດວຽກປະຈຳ. ໃນໄລຍະທຳອິດ ລາວເລີ່ມປູກຕົ້ນອ່ອນດອກຕາເວັນເພື່ອຈຳໜ່າຍ. ເມື່ອກິດຈະການເລີ່ມເຕີບໂຕ ການແບ່ງເວລາລະຫວ່າງວຽກປະຈຳ ແລະ ການເຮັດກະສິກຳກໍເລີ່ມເປັນເລື່ອງຍາກຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນປີ 2018 ລາວຈຶ່ງຕັດສິນໃຈລາອອກຈາກວຽກ ເພື່ອຫັນມາເຮັດກະສິກຳຢ່າງເຕັມເວລາ. ຫຼັງຈາກນັ້ນທັອບ ຍັງຄົງຮຽນຮູ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຜ່ານອິນເຕີເນັດ ພ້ອມທັງທົດລອງເຕັກນິກການປູກຜັກຫຼາຍຮູບແບບ. ລາວໄດ້ສະສົມປະສົບການຈາກການລົງມືເຮັດຈິງ ທັງຈາກຄວາມສຳເລັດ ແລະ ຄວາມຜິດພາດ. ໃນປີ 2019, ທັອບ ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງ ບ້ານສວນອາຍອຸ່ນ ຢູ່ແຂວງຫຼວງພະບາງ ໂດຍຜະລິດຜັກຫຼາກຫຼາຍຊະນິດເພື່ອຈຳໜ່າຍໃຫ້ໂຮງແຮມໃນທ້ອງຖິ່ນ. ລາວໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການສຶກສາຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດ, ລະດູການປູກ ແລະ ຊະນິດຜັກທີ່ໂຮງແຮມຕ້ອງການ ເພື່ອນຳຂໍ້ມູນມາວາງແຜນການຜະລິດໃຫ້ກົງກັບຄວາມຕ້ອງການ. ປັດຈຸບັນ ສວນອາຍອຸ່ນ ປູກຜັກຫຼາຍກວ່າ 100 ຊະນິດ ເຊັ່ນ: ໝາກເລັ່ນ, ຫົວກະຣົດ, ໝາກບວບ, ໝາກຫຸ່ງ ແລະ ໝາກແຕງ. ທັງນັ້ນສວນຍັງພະຍາຍາມຫຼຸດການນຳໃຊ້ສານເຄມີ […]

ສຸລິສາ ກົມມະສິດ

ສຸລິສາ ກົມມະສິດ ເລີ່ມພັດທະນາທຸລະກິດກາເຟຂອງຕົນ ໂດຍສືບຕໍ່ຈາກກິດຈະການປູກກາເຟຂອງຄອບຄົວ. ໃນເມື່ອກ່ອນ ຄອບຄົວຂອງລາວເນັ້ນການຜະລິດເມັດກາເຟ ແລະ ຂາຍໃຫ້ພໍ່ຄ້າ. ເພື່ອພັດທະນາທັກສະດ້ານການແປຮູບກາເຟ, ສຸລິສາ ໄດ້ສຶກສາວິທີການຄົ່ວກາເຟຜ່ານທາງຂໍ້ມູນອອນລາຍ ແລະ ຕໍ່ມາໄດ້ເດີນທາງໄປຫວຽດນາມ ເພື່ອຮຽນຮູ້ຂັ້ນຕອນໃນການປູກ ແລະ ການແປຮູບກາເຟ. ຈາກນັ້ນ ລາວໄດ້ນຳຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ຮັບມາປະຍຸກໃຊ້ໃນການຜະລິດກາເຟ. ສຸລິສາ ຍັງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການຫຼຸດການນຳໃຊ້ສານເຄມີ ແລະ ສົ່ງເສີມວິທີການຜະລິດທີ່ປອດໄພກວ່າ ສຳລັບຊາວກະສິກອນ ແລະ ຜູ້ບໍລິໂພກ. ລາວໄດ້ຮຽນຮູ້ວິທີຜະລິດ ແລະ ນຳໃຊ້ຝຸ່ນອິນຊີ ພ້ອມທັງພັດທະນາວິທີການເຮັດກະສິກຳຈາກປະສົບການຂອງຕົນເອງ. ນອກຈາກນັ້ນ ນາງຍັງໄດ້ຂໍຄຳແນະນຳດ້ານວິຊາການຈາກສູນຄົ້ນຄວ້າກະສິກຳພາກໃຕ້. ໃນປີ 2022, ສຸລິສາ ເລີ່ມຜະລິດກາເຟອິນຊີ ພາຍໃຕ້ຜະລິດຕະພັນ Paksong Daen Naow. ໃນປີ 2025, ທຸລະກິດຂອງລາວໄດ້ຈົດທະບຽນຢ່າງເປັນທາງການ. ປັດຈຸບັນ ວິສາຫະກິດຜະລິດກາເຟອິນຊີຄົ່ວ ແລະ ກາເຟບົດ ໂດຍນຳໃຊ້ເມັດກາເຟຈາກສວນຂອງຕົນເອງ. ນອກຈາກກາເຟແລ້ວ, ວິສາຫະກິດຍັງຈັດຈຳໜ່າຍນ້ຳເຜິ້ງທຳມະຊາດ ແລະ ຊາ ເຊິ່ງຮັບຊື້ຈາກຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ. ຜ່ານກິດຈະກຳເຫຼົ່ານີ້, ສຸລິສາ ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຜະລິດ […]

ຄຳພູ ພັນທະບູນ

ທ່ານ ຄຳພູ ພັນທະບູນ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນເສັ້ນທາງການເຮັດກະສິກຳອິນຊີໂດຍບໍ່ໄດ້ມີການຝຶກອົບຮົມມາກ່ອນ. ເຊັ່ນດຽວກັບຊາວກະສິກອນຫຼາຍຄົນ, ລາວອາໄສວິທີການເຮັດກະສິກຳແບບດັ້ງເດີມ ແລະ ຮຽນຮູ້ຈາກປະສົບການໂດຍກົງ. ໃນຊ່ວງປີ 2004–2005 ດ້ວຍການສະໜັບສະໜູນຈາກໂຄງການຂອງ Helvetas, ທ່ານ ຄຳພູ ໄດ້ເຮັດສວນກະສິກຳອິນຊີຢູ່ທີ່ບ້ານຂອງຕົນ. ດ້ວຍການລົງມືປະຕິບັດ ແລະ ຮຽນຮູ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ພ້ອມທັງໄດ້ພັດທະນາທັກສະດ້ານກະສິກຳອິນຊີ ແລະ ໄດ້ແບ່ງປັນຄວາມຮູ້ໃຫ້ແກ່ຊາວກະສິກອນຄົນອື່ນ. ດ້ວຍຄວາມມຸ່ງໝັ້ນ ແລະ ຄວາມມີນໍ້າໃຈໃນການຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ອື່ນ ເຮັດໃຫ້ລາວໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບຈາກຊຸມຊົນ ຈົນກາຍເປັນຜູ້ນຳດ້ານກະສິກຳອິນຊີໃນທ້ອງຖິ່ນ. ໃນປີ 2006 ໂຄງການຍັງໄດ້ສະໜັບສະໜູນການສ້າງຕັ້ງ ກຸ່ມຜະລິດກະສິກຳອິນຊີໂນນແຕ້, ເຊິ່ງເລີ່ມຕົ້ນຈາກພຽງ 7 ຄອບຄົວເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຕ້ອງການຜະລິດຕະພັນອິນຊີເພີ່ມຂຶ້ນ ຈຶ່ງມີຊາວກະສິກອນສົນໃຈເຂົ້າຮ່ວມກຸ່ມຫຼາຍຂຶ້ນ. ເພື່ອຮັກສາຄຸນນະພາບຂອງສິນຄ້າກະສິກຳອິນຊີ, ພະແນກກະສິກຳຈຶ່ງໄດ້ດຳເນີນການກວດສອບແບບສຸ່ມທຸກໆ 2 ເດືອນ. ເຖິງແມ່ນວ່າໂຄງການ Helvetas ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 2021, ແຕ່ກຸ່ມຜະລິດກະສິກຳອິນຊີໂນນແຕ້ຍັງຄົງດຳເນີນການຕໍ່ໄປ ແລະ ເຕີບໂຕໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ. ເສັ້ນທາງຂອງທ່ານ ຄຳພູ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ການຮຽນຮູ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ການເປັນຜູ້ນຳທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ການຮ່ວມມືຂອງຄົນໃນຊຸມຊົນ […]

ບໍລິສັດ ຍອດຊຳ ຈໍາກັດ: ການຍົກສູງ “ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ” ແລະ ມໍລະດົກຂອງລາວ

ບໍລິສັດ ຍອດຊຳ ຈໍາກັດ ແມ່ນທຸລະກິດໜຶ່ງທີ່ມຸ່ງຫັວງເພື່ອສົ່ງເສີມ “ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ” ຫຼື “Little Chicken Rice” ເຊີ່ງມີຊື່ສຽງວ່າເປັນເຂົ້າໜຽວທີ່ດີທີ່ສຸດໃນປະເທດລາວ. ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ (Oryza sativa L. subsp. japonica Shig.Kato), ທີ່ຄົນໃນທ້ອງຖິ່ນຮູ້ຈັກໃນຊື່ ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ, ແມ່ນເຂົ້າໜຽວທີ່ດັງຂອງລາວ ເຊິ່ງມີຮູບຮ່າງລັກສະນະພິເສດ, ເມັດເຂົ້າໃຫຍ່, ຫອມ, ຫວານ, ແລະ ອ່ອນ, ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າເຫຼົ່ານີ້ແຕກຕ່າງຈາກເຂົ້າປະເພດອື່ນໆ. ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍຖືກຈົດທະບຽນເປັນ ຜະລິດຕະພັນສະເພາະທາງພື້ນທີ່ (GI) ຂອງແຂວງຫົວພັນ ແລະ ແຂວງຊຽງຂວາງ ເປັນສັນຍາລັກທາງມໍລະດົກທາງດ້ານການກະສິກໍາດັ່ງເດີມຂອງລາວ. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງ, ແຕ່ໃນອະດີດເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍຍັງຂາດຜູ້ດຳເນີນທຸລະກິດທີ່ເຂັ້ມແຂງໃນດ້ານການສ້າງຜະລິດຕະພັນ, ການບັນຈຸຜະລິດຕະພັນ, ແລະ ການຈັດຈໍາໜ່າຍ ເຊິ່ງເປັນຂໍ້ຈໍາກັດໃນການນໍາໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກສະຖານະ GI. ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານ ສົມໄຊ ຈັນທາລຸງສີ, ສະມາຊິກ ແລະ ຜູ້ອຳນວຍການ ສະມາຄົມສົ່ງເສີມເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ, ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງ ບໍລິສັດ ຍອດຊຳ ຈໍາກັດ ພ້ອມວິໃສທັດໃນການຮັກສາຜະລິດຕະພັນດັ່ງເດີມຂອງຄອບຄົວ ພ້ອມຍົກລະດັບມໍລະດົກທ້ອງຖິ່ນຜ່ານນະວັດຕະກໍາ […]

ສະຫະກອນບ້ານແຈ້ງ

ໃນປີ 2009 ໄດ້ມີການຈັດຕັ້ງກຸ່ມເມັດພັນເຂົ້າຂຶ້ນຢູ່ບ້ານແຈ້ງ ໂດຍມີເປົ້າໝາຍເພື່ອສະໜັບສະໜູນຊາວນາໃນທ້ອງຖິ່ນໃຫ້ໄດ້ເມັດພັນເຂົ້າທີ່ມີຄຸນນະພາບດີຂຶ້ນ. ຜ່ານໄລຍະເວລາ ກຸ່ມນີ້ໄດ້ເຕີບໂຕກາຍເປັນສະຫະກອນທີ່ແຂງແຮງ ຕັ້ງຢູ່ບົນພື້ນຖານຂອງຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ຄວາມມຸ່ງໝັ້ນຮ່ວມກັນ. ສະຫະກອນບ້ານແຈ້ງໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງຂື້ນຢ່າງເປັນທາງການໃນປີ 2018. ການຮັບຮອງທາງກົດໝາຍນີ້ເປັນຈຸດໝາຍສຳຄັນ ທີ່ເປີດໂອກາດໃຫ້ກັບຊາວນາແຕ່ລະຄົນ ສາມາດເຮັດໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ. ສະຫະກອນຊ່ວຍໃຫ້ສະມາຊິກໄດ້ຮັບປະໂຫຍດຈາກການຄວບຄຸມຄຸນນະພາບແບບມືອາຊີບ ແລະ ຄຳແນະນຳໃນການເພີ່ມຜົນຜະລິດ, ການລວມຜົນຜະລິດເພື່ອຂາຍຮ່ວມກັນ ແລະ ການເຂົ້າເຖິງການຮັບຮອງມາດຕະຖານ ເຊັ່ນ: ການຮັບຮອງອິນຊີ ທີ່ອອກໂດຍກະຊວງກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້. ດ້ວຍພື້ນທີ່ການປູກ 15 ເຮັກຕາ ແລະ ຜົນຜະລິດປະຈຳປີ 45 ໂຕນ, ສະຫະກອນໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນ  ທັງຄວາມມີວິໄນ ແລະ ວິໄສທັດໃນໄລຍະຍາວ. ຜ່ານການປັບປຸງການສີເຂົ້າ ແລະ ການບັນຈຸຫຸ້ມຫໍ່ ຮ່ວມກັບການເຂົ້າເຖິງຜູ້ຊື້ທີ່ໃສ່ໃຈສຸຂະພາບ ແລະ ຕະຫຼາດໃນເມືອງ, ພວກເຂົາເລີ່ມເຫັນການປັບປຸງດ້ານລາຍໄດ້ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງການເງິນ. ປັດຈຸບັນ ສະຫະກອນບ້ານແຈ້ງ ເປັນຕົວຢ່າງທີ່ດີຂອງຄວາມອົດທົນ ແລະ ພະລັງຂອງຊຸມຊົນ, ມັນພິສູດວ່າ: ເມື່ອຊາວນາມີການຈັດຕັ້ງ, ຮຽນຮູ້ຮ່ວມກັນ ແລະ ຊ່ວຍເຫຼືອກັນ […]

ບຸນຈັນ ເມກອາລູນ

ທ່ານ ບຸນຈັນ ເມກອາລູນ, ຮອງຫົວໜ້າສູນຄົ້ນຄວ້າປ່າໄມ້,  ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າກະສິກຳ, ປ່າໄມ້ ແລະ ພັດທະນາຊົນນະບົດ (NAFRI), ກ່າວວ່າການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ໃຫ້ເປັນການປະຕິບັດ ໃນການສົ່ງເສີມ ແລະ ຄຸ້ມຄອງພືດອາຫານຈາກປ່າ ເພື່ອໂພຊະນາການໃຫ້ຊຸມຊົນ. ພາຍທີ່ຫຼັງສຳເລັດການສຶກສາລະດັບປະລິນຍາໂທ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລປ່າໄມ້ຊວນມາຍ ສສ ຫວຽດນາມ, ລາວໄດ້ກັບຄືນສູ່ປະເທດລາວ ພ້ອມທັງນຳເອົາຄວາມຮູ້ວິຊາການໃນການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ ແລະ ຄວາມມຸ່ງໝັ້ນອັນແຂງແກ່ນເພື່ອຮັບໃຊ້ຊຸມຊົນໃນຊົນນະບົດ. ປະສົບການໃນຊ່ວງທໍາອິດ ທີ່ໄດ້ເຮັດວຽກໃກ້ຊິດກັບຊາວບ້ານ ໄດ້ຫຼໍ່ຫຼອມໃຫ້ລາວເຊື່ອໝັ້ນວ່າ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງ, ບໍ່ພຽງແຕ່ການອະນຸລັກ; ມັນຕ້ອງຊ່ວຍໃຫ້ຊຸມຊົນເປັນເຈົ້າການໃນການຊຸກຍູ້ສົ່ງເສີມ ແລະ ອະນຸລັກແຫຼ່ງພືດອາຫານຈາກປ່າ ດ້ວຍຕົວຂອງເຂົ້າເອງ ແລະ ເປັນແຫຼ່ງລາຍຮັບອັນສຳຄັນຂອງຊຸມຊົນ ຮັບປະກັນໃນການບໍລິໂພດພືດປ່າ ແລະ ມີໂພຊະນາການໃນຊຸມຊົນ. ທ່ານ ບຸນຈັນ ເມກອາລຸນ ຜູ້ຮັບຜິດຊອບວຽກພືດອາຫານຈາກປ່າ ( ອົງປະກອບ 1a.4) ຂອງໂຄງການ ກະສິກໍາເພື່ອໂພຊະນາການໄລຍະ II (AFN II) ທີ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຮ່ວມກັນ ລະຫວ່າງ ສກປພ ແລະ CDE ກ່ຽວກັບແຫຼ່ງອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ແລະ […]

ບໍລິສັດ ຄຸູນເຂົ້າ ຈໍາກັດ: ການຫຼຸດຜ່ອນຂີ້ເຫຍື້ອ ຜ່ານການນໍາໃຊ້ກ້ວຍທຸກສ່ວນຢ່າງຄຸ້ມຄ່າ

ນາງ ບົວສະນິດ (ນົກ) ເຈົ້າຂອງບໍລິສັດ ຄູນເຂົ້າ ຈໍາກັດ ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງຂື້ນໃນປີ 2023 ດ້ວຍພາລະກິດທີ່ຊັດເຈນ ຄື ການຫຼຸດຜ່ອນຂີ້ເຫຍື້ອທາງກະສິກໍາ ໂດຍການນໍາໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທ້ອງຖິ່ນໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດສູງສຸດ. ໃນຖານະເປັນຜູ້ນໍາເຂົ້າ ແລະ ສົ່ງອອກຜະລິດຕະພັນອາຫານ, ບໍລິສັດໄດ້ກ້າວຂ້າມການຄ້າແບບດັ້ງເດີມ ແລະ ຍັງນໍາເອົາ “ກ້ວຍ” ຊຶ່ງເປັນໝາກໄມ້ທີ່ມີຫຼາຍໃນພາກພື້ນ ມາແປຮູບເປັນຜະລິດຕະພັນເພື່ອເພີ່ມມູນຄ່າໃຫ້ສູງ ແລະ ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ ໃນຫຼາຍຮູບແບບ. ແນວຄິດທາງທຸລະກິດນີ້ເກີດຂຶ້ນຈາກບ້ານເກີດຂອງນົກ ເນື່ອງຈາກວ່າມີຕົ້ນກ້ວຍເປັນຈໍານວນຫຼາຍ ແຕ່ຕົ້ນກ້ວຍສ່ວນຫຼາຍຖືກປະໄວ້ໂດຍບໍ່ໄດ້ນໍາໃຊ້. ຈາກທີ່ເບິ່ງຕົ້ນກ້ວຍທີ່ເຫຼືອ ແລະ ໃບກ້ວຍຕ່າງໆເຄີຍເປັນຂີ້ເຫຍື້ອ, ນົກກັບເຫັນເປັນໂອກາດໃນການອອກແບບ ທຸລະກິດແບບໝຸນວຽນ ແລະ ນໍາໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ເພື່ອໃຫ້ກ້ວຍທຸກສ່ວນມີມູນຄ່າສູງສຸດ. ບໍລິສັດ ຄູນເຂົ້າ ຈໍາກັດ ນໍາໃຊ້ກ້ວຍໃນການຜະລິດອາຫານ ແລະ ຂອງວ່າງເພື່ອສຸຂະພາບ ພ້ອມທັງສະກັດເສັ້ນໃຍຈາກຕົ້ນກ້ວຍເພື່ອນໍາໄປໃຊ້ໃນຜະລິດຕະພັນ ແລະ ເຄື່ອງຈັກ. ສ່ວນທີ່ເຫຼືອຈາກການຜະລິດກໍຖືກນໍາກັບມາໃຊ້ໃໝ່, ນ້ໍາທີ່ໄດ້ຈາກການສະກັດເສັ້ນໃຍ ຖືກນໍາໄປຜະລິດເປັນປຸ໋ຍອິນຊີ ແລະ ຮາກກ້ວຍຖືກນໍາໄປແປຮູບເປັນແປ້ງ ເພື່ອໃຊ້ໃນການເຮັດເສັ້ນເຂົ້າປຽກ. ດ້ວຍການເບິ່ງເຫັນຕົ້ນກ້ວຍເປັນຊັບພະຍາກອນທັງຕົ້ນ ແທນທີ່ຈະເປັນພືດທີ່ນໍາໃຊ້ພຽງຄັ້ງດຽວ, ບໍລິສັດຈຶ່ງສາມາດຫຼຸດຜ່ອນຂີ້ເຫຍື້ອໄດ້ເກືອບຈະເປັນສູນ. ຜົນທີ່ໄດ້ຮັບຄື ລະບົບຫຼຸດຜ່ອນຂີ້ເຫຍື້ອໄດ້ຈິງ […]

ນ້ຳມັນງາລາວ

ນ້ຳມັນງາລາວ ຜະລິດຈາກເມັດງາ ທີ່ປູກພາຍໃນປະເທດ ໂດຍໃຊ້ວິທີການສະກັດເຢັນ (cold-press) ແລະ ບໍ່ໃສ່ສານເຄມີກັນບູດ ຫຼື ສານແຕ່ງສີໃດໆ ທ່ານ ວຽງສະຫວັດ ວິໄລທອງ ເປັນຜູ້ທີ່ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບສຸຂະພາບ ແລະ ໄດ້ສັງເກດເຫັນວ່າ ຜູ້ບໍລິໂພກຊາວລາວເລີ່ມໃຫ້ຄວາມສົນໃຈກັບອາຫານເພື່ອສຸຂະພາບຫຼາຍຂຶ້ນ, ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ທາງເລືອກຂອງຜະລິດຕະພັນທີ່ມີໂພຊະນາການສູງ ໂດຍສະເພາະນ້ຳມັນ ຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດ ເຖິງແມ່ນວ່າ ນ້ຳມັນມະໝາກກອກສົດ (olive oil) ຈະເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນຢ່າງກວ້າງຂວາງວ່າມີປະໂຫຍດຕໍ່ສຸຂະພາບ ແຕ່ດ້ວຍລາຄາທີ່ສູງ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໆຄົວເຮືອນ ບໍ່ສາມາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ ແລະ ກໍບໍ່ສາມາດຜະລິດໃນປະເທດລາວໄດ້. ທ່ານວຽງສະຫວັດ ໄດ້ເຫັນວ່າ ເມັດງາເຊັ່ນ: ງາຈຽງ, ງາຂາວ ແລະ ງາດຳ ທີ່ປູກກັນມາແຕ່ດັ່ງເດີມໃນບ້ານເຮົາ ມີຄຸນຄ່າທາງໂພຊະນາການ ແລະ ປະໂຫຍດຕໍ່ສຸຂະພາບໃກ້ຄຽງກັນ. ໃນອະດີດ ຊາວລາວຍັງເຄີຍນຳເມັດງາເຫຼົ່ານີ້ມາໃຊ້ເພື່ອບຳລຸງກະດູກ. ດ້ວຍແຮງບັນດານໃຈນີ້ ທ່ານໄດ້ອຸທິດເວລາຮຽນຮູ້ກະບວນການສະກັດເຢັນ ແລະ ຜະລິດນ້ຳມັນງາດ້ວຍຕົນເອງ ໂດຍບໍ່ໃສ່ສານເຄມີ ຫຼື ສານແຕ່ງສີ. ຫຼັງຈາກການທົດລອງ ແລະ ພັດທະນາມາປະມານ 5 ປີ […]

ສວນປັນຍານິເວດ: ສົ່ງເສີມກະສິກຳຢ່າງຍືນຍົງໃຫ້ແກ່ຊາວໜຸ່ມລາວ

ສວນປັນຍານິເວດ ຕັ້ງຢູ່ບ້ານຊໍາເກດ, ເມືອງສີໂຄດຕະບອງ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ສປປ ລາວ    ໄດ້ເລີ່ມດຳເນີນກິດຈະກຳຕັ້ງແຕ່ປີ 2008 ແລະ ໄດ້ຈົດທະບຽນເປັນບໍລິສັດກະສິກຳຢ່າງເປັນທາງການໃນປີ 2016. ສວນ ເນັ້ນໃສ່ການຜະລິດແບບອິນຊີ, ການຈຳໜ່າຍຂາຍປີກ ແລະ ຂາຍສົ່ງ ເຊິ່ງມີຜະລິດຕະພັນຫຼັກແມ່ນຜັກສວນຄົວ, ເຂົ້າ ແລະ ເຫັດນາງລົມ. ນອກຈາກນັ້ນ ສວນຍັງຈັດໂຄງການຮຽນຮູ້ທາງດ້ານກະສິກຳ ແລະ ການປຸງແຕ່ງອາຫານພື້ນເມືອງ, ພ້ອມທັງກິດຈະກຳສິນລະປະ ແລະ ຫັດຖະກຳຢ່າງມີສະຕິ. ຜູ້ຢ້ຽມຊົມສາມາດຮຽນຮູ້ການຈຳແນກຊະນິດພັນພືດນານາຊະນິດ ແລະ ເກັບຜັກສົດໆໄດ້ໂດຍກົງຈາກສວນ “ຈາກສວນສູ່ໂຕະອາຫານ” ແມ່ນຄຳຂວັນຂອງສວນປັນຍານິເວດ. ທ່ານນາງ ສົມຈິດ ພັນຄຳ (ຊື່ຫຼິ້ນ: ຈິດ) ເຈົ້າຂອງສວນປັນຍານິເວດ ບໍ່ພຽງແຕ່ສ້າງສວນກະສິກຳເພື່ອປູກພືດທີ່ທົນຕໍ່ການປ່ຽນແປງດິນຟ້າອາກາດ ແລະ ນຳອາຫານປ່າມາພັດທະນາເປັນພືດປູກໃນສວນ, ແຕ່ຍັງເພີ່ມມູນຄ່າໃຫ້ແກ່ພືດທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ດ້ານພືດພັນ ແລະ ອາຫານລາວໃຫ້ແກ່ຄົນຮຸ່ນໃໝ່ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ເອື້ອຍຈິດມີຄວາມສົນໃຈຂອງຕໍ່ກັບເມັດພັນ, ດິນ ແລະ ອາຫານ, ລາວ ໄດ້ຕັ້ງຄຳຖາມວ່າ ເປັນຫຍັງປະເທດລາວຈຶ່ງຕ້ອງນຳເຂົ້າພືດຜົນຜະລິດກະສິກຳ ໃນຂະນະທີ່ມີທີ່ດິນກະສິກຳອຸດົມສົມບູນ    ເປັນເວລາກວ່າ […]

ສາດສະດາຈານ ປອ ວິຈິດ ລຳໄຊ

ໃນປີ 2016 ແລະ 2020, ສາດສະດາຈານ ປອ ວິຈິດ ລຳໄຊ ໄດ້ຮັບລາງວັນນັກຄົ້ນຄວ້າດີເດັ່ນ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ແລະ ຄະນະວິທະຍາສາດທຳມະຊາດ ໄດ້ກາຍເປັນແບບຢ່າງໃຫ້ກັບຫຼາຍໆທ່ານໃນສາຂາອະນຸກົມວິຖານພືດ ແລະ ຊີວະນາໆພັນ. ທ່ານ ສາດສະດາຈານ ປອ ວິຈິດ ລໍາໄຊ ເປັນນັກຄົ້ນຄ້ວາທີ່ມີຊື່ສຽງທາງດ້ານຊີວະນາໆພັນ ແລະ ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກການຜົນງານການປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນວຽກງານການກະສິກຳປ່າໄມ້, ການຄຸ້ມຄອງລະບົບນິເວດ ແລະ ຊີວະນາໆພັນກະສິກຳ ໂດຍໄດ້ສຸມໃສ່ການອະນຸລັກຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງຊະນິດພັນພືດ, ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບລະບົບນິເວດແບບດັ້ງເດີມ, ແລະ ການພັດທະນາຍຸດທະສາດຂອງຊຸມຊົນໃນການຄຸ້ມຄອງແນວພັນທ້ອງຖິ່ນ. ຫນຶ່ງໃນຂົງເຂດການຄົ້ນຄວ້າທີ່ໂດດເດັ່ນ ແມ່ນການເຊື່ອມສານລະຫວ່າງຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງຊະນິດພັນພືດ ແລະ ລະບົບນິເວດກະສິກໍາ, ເນັ້ນຫນັກໃສ່ບົດບາດຂອງຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງພັນທຸກໍາເພື່ອການປັບຕົວ ແລະ ຄວາມອ່ອນໄຫວຂອງຊະນິດ. ນອກນັ້ນ,ຍັງໄດ້ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນທະນາຄານແນວພັນຂອງຊຸມຊົນ ເພື່ອເກັບຮັກສາແນວພັນພືດໃນທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ຄໍ້າປະກັນສະບຽງອາຫານ. ຫຼາຍໆຜົນງານການສຶກສາຄົ້ນຄ້ວາຂອງ ສາດສະດາຈານ ປອ ວິຈິດ ລຳໄຊ https://www.researchgate.net/profile/Vichith-Lamxay ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມສໍາຄັນຂອງພູມປັນຍາທ້ອງຖິ່ນໃນການນໍາໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດແບບຍືນຍົງ, ການເຊື່ອມໂຍງລະຫວ່າງພູມປັນຍາພື້ນບ້ານ ແລະ ຂໍ້ມູນວິທະຍາສາດເພື່ອຄຸ້ມຄອງຊີວະນາໆພັນໃຫ້ເກີດປະສິດທິຜົນ. ເພື່ອທີ່ແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍທາງດ້ານຊີວະນາໆພັນ ອາຈານວິຈິດໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງບົດບາດຄວາມສຳຄັນ […]