ຄູ່ມື ເຕັກນິກ ການປ້ອງກັນພະຍາດຮາກເນົ່າໃນຜັກບົ່ວແບ່ງ (Erwinia root rot disease)

ປື້ມຄູ່ມືສະບັບນີ້ຜູ້ຈັດທໍາໄດ້ສັງລວມ ແລະ ຄັດຈ້ອນເອົາເຕັກນິກຈາກການຄົ້ນຄວ້າທົດລອງຂອງສູນປ້ອງກັນພືດຮ່ວມກັບ ໂຄງການສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ຕ່ອງໂສ້ມູນຄາອາຫານໃນ ສປປລາວ ກົມສົ່ງເສີມກະສິກຳ ແລະ ສະຫະກອນ, ບັນດາເອກະສານ, ຕຳລາຕ່າງໆ ແລະ ປະສົບການ ທີ່ມີຄວາມສໍາເລັດ ແລະ ແທດເໝາະກັບສະພາບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດໃນປະຈຸບັນ. ບົດຮຽນເລົ່ານີ້ ຊາວກະສິກອນສາມາດເອົາໃຊ້ ເຂົ້າໃນການປັບຕົວກັບສະພາບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດເພື່ອເຮັດໃຫ້ການ ດໍາລົງຊີວິດດີຂຶ້ນ. ເຊິ່ງຜູ້ຈັດທໍາຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈມາຍັງເຈົ້າຂອງເອກະສານຄູ່ມື ແລະ ຕຳລາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຕ່າງໆ ທີ່ໄດ້ເຜີຍແຜ່ສູ່ສັງຄົມ ແລະ ຫວັງຢ່າງຍິ່ງວ່າຈະເປັນການປະກອບສ່ວນໃນການຄົ້ນຄວ້າຮຽບຮຽງເປັນຄູ່ມືສະບັບນີ້.

ຄູ່ມືເຕັກນິກ ການສ້າງມາດຕະການປ້ອງກັນພະຍາດຮາກປົມ ໃນການປຸກຜັກກະລ່ຳປີ (Clubroot disease)

ປື້ມຄູ່ມືຫົວນີ້ ໄດ້ຮັບການສ້າງຂື້ນມາຈາກການຮ່ວມມືຂອງ ກົມສົ່ງເສີມກະສິກຳ ແລະ ສະຫະກອນ ແລະ ຮ່ວມກັບ ໂຄງການສ້າງ ຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ຕ່ອງໂສ້ມູນຄ່າອາຫານໃນສປປລາວ (FVC) ໄດ້ມີການຄັດເລືອກຜັກກະລໍ່າປີ ເປັນພືດເປົ້າໝາຍຢູ່ໃນແຂວງ ຈໍາປາສັກ ເພື່ອເປັນໂຄງການທົດລອງ, ແລະ ບໍ່ດົນຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ພົບວ່າສວນຜັກກະລໍ່າປີ ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກພະຍາດຮາກປົມນີ້. ຈາກນັ້ນ, ໂຄງການກໍ່ໄດ້ດໍາເນີນການວິນິດໄສ, ສໍາຫຼວດສະພາບປະຈຸບັນ ແລະ ມີປະຕິບັດໂຄງການທົດລອງ 3 ຄັ້ງ ເພື່ອຫາມາດ ຕະການຕ້ານພະຍາດນີ້ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ, ຄູ່ມືຍັງໄດ້ອະທິບາຍແຕ່ລະເຕັກນິກທີ່ໃຊ້ໃນການທົດລອງເຫຼົ່ານັ້ນ, ລວມທັງຜົນໄດ້ຮັບ, ແລະ ຄໍາແນະນໍາ. ດັ່ງນັ້ນ, ຖ້າການສະໜອງຂໍ້ມູນບາງອັນຍັງບໍ່ພຽງພໍ ທາງທີມງານຜູ້ຈັດພີມກໍ່ຍິນດີຮັບຟັງທຸກໆຄໍາແນະນໍາຈາກບັນດາທ່ານ ເພື່ອ ປັບປຸງຄູ່ມືດັ່ງກ່າວໃຫ້ດີຂື້ນໄປເລື້ອຍໆ. ທີມງານຜູ້ຈັດພີມຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈ ແລະ ຮູ້ບຸນຄຸນມາຍັງທຸກໆອົງການຈັດຕັ້ງ ແລະ ບຸກຄົນທີ່ໄດ້ປະກອບສ່ວນໃນການພັດທະນາປື້ມນີ້ດ້ວຍ.

ຄູ່ມືເຕັກນິກ ການຜະລິດກະສິກຳອິນຊີ

ຍ້ອນເຫັນໄດ້ທ່າແຮງ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ໂດຍສະເພາະແມ່ນພູມອາກາດ, ດິນ, ແຫຼ່ງນໍ້າ ສໍາລັບການ ປູກຝັງ ຂອງປະເທດເຮົາ ຍັງມີຫຼາຍ ແລະ ຄວາມອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍ ອີນຊີວັດຖຸ, ຊີວະນາໆພັນ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກກະທົບທາງລົບ ຈາກການນໍາໃຊ້ສານເຄມີຄືກັບປະເທດອື່ນໆ. ດັ່ງນັ້ນ, ສູນມາດຕະຖານກະສິກໍາສະອາດ ແລະ ໂຄງການພັດທະນາກະສິກໍາສະອາດ ຈື່ງໄດ້ພັດທະນາ ຄູ່ມືເຕັກນິກ ການຜະລິດກະສິກໍາອິນຊີ ເພື່ອເປັນຂໍ້ມູນ ຮັບໃຊ້ໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ ເຮັດການຜະລິດເຊັ່ນ: ຊາວກະສິກອນ, ຜູ້ປະກອບການ ແລະ ພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງປະຕິບັດໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຕາມຄູ່ມືເຕັກນິກສະບັບນີ້.

ຄູ່ມື ດ້ານວິຊາການ ການສ້າງມາດຕະການປ້ອງກັນພະຍາດ (Panama Disease). ໃບແຫ້ງໃນກ້ວຍ

ອິງໃສ່ຄວາມກ້າວໜ້າວ່ອງໄວທາງດ້ານວິທະຍາສາດ, ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ສະພາບຄວາມເປັນຈິງໃນການພັດທະນາທາງດ້ານກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້ ຢູ່ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນລາວເຮົາ ມີມູນເຊື້ອຄວາມດຸໝັ່ນ ໂດຍສະເພາະການຜະລິດກະສິກໍາຫຼາຍດ້ານ; ແຕ່ສັງເກດລວມແລ້ວ ຍັງມີຫຼາຍຂົງເຂດຢູ່ຊານເມືອງ ເຊິີ່ງການຜະລິດຍັງຕິດພັນກັບທໍາ ມະຊາດ ແລະ ມີສິ່ງທ້າທາຍການຍົກສະມັດຕະພາບການຜະລິດ ເຊັັ່ນ: ພະຍາດສັດຕູພືດລະບາດ, ບົ້ງ, ພະຍາດໃບແຫ້ງ, ເພັ້ຍເຊື້ອລາພະຍາດ, ທີ່ມາຂອງພະຍາດ ລວມເຖິງດ້ານເຕັກນິກ ຂະບວນການປູກ ແລະ ບົວລະບັດຮັກສາຈົນຮອດມື້ເກັບກູ່ຽວຜົນຜະລິດ ບາງຄັ້ງກໍ່ໄດ້ຮັບຜົນດີ, ບາງຄັ້ງການຜະລິດຂ້ອນຂ້າງຕົກຕໍ່າ ທາງນີ້ກໍ່ຂື້ນກັບການເອື້ອອຳນວຍຂອງສິີ່ງແວດລ້ອມຕ່າງໆ.

ການເຊືີ່ອມໂຍງອາຫານປ່າເຂົົ້າໃນ ໂພຊະນາການ: ທາດເຫຼັກ

ພືດປ່າເປັນຕົ້ນແມ່ນ: ຜັກອີຮຸມ, ຜັກສ້ຽນ. ຜັກບົ້ງ, ໜໍ່ໄມ້ ແລະ ເຫັດປ່າ ພ້ອມທັງສັດ ເຊັັ່ນ: ຫອຍ, ຈິງຫຼີດ, ແລະ ປານ້ອຍ ໃຫ້ທາດເຫຼັກທີ່ຊ່ວຍຮັກສາເລືອດ ແລະ ຮ່າງກາຍຂອງທ່ານໃຫ້ມີສຸຂະພາບດີ. ໃນໜ້າຕໍ່ໄປ, ທ່ານຈະພົບເຫັນ ອາຫານປ່າຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລະ ສູດອາຫານບາງຢ່າງທີ່ສະແດງວິທີທີ່ທ່ານ ສາມາດກະກຽມພວກມັນໄດ້.

ການເຊື່ອມໂຍງອາຫານປ່າເຂົົ້າໃນໂພຊະນາການ: ວິຕາມິນ ເອ (A)

ຮູ້ຫຼືບໍ່ອາຫານທໍາມະຊາດຊະນິດຕ່າງໆມີ ວິຕາມິນເອ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ: ໃບຢານາງ, ຜັກຂະ, ຜັກຫວານ, ຜັກໜອກ ລ້ວນແຕ່ອຸດົມໄປດ້ວຍເບຕ້າແຄໂຣທີນ ເຊິ່ງຮ່າງກາຍສາມາດປ່ຽນເປັນວິຕາມິນເອໄດ້. ການກິນອາຫານພືື້ນເມືອງເຫຼົ່ານີ້ຊ່ວຍໃຫ້ຄອບຄົວມີສຸຂະພາບແຂງແຮງ. ໃນໜ້າຕໍ່ໄປ, ທ່ານຈະພົບກັບ ການນໍາສະເໜີອາຫານທໍາມະຊາດທີ່ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລະ ວີທີການປຸງແຕ່ງອາຫານບາງລາຍການທີິ່ທ່ານກໍສາມາດເຮັດໄດ້.

ບຸນຈັນ ເມກອາລູນ

ທ່ານ ບຸນຈັນ ເມກອາລູນ, ຮອງຫົວໜ້າສູນຄົ້ນຄວ້າປ່າໄມ້,  ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າກະສິກຳ, ປ່າໄມ້ ແລະ ພັດທະນາຊົນນະບົດ (NAFRI), ກ່າວວ່າການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ໃຫ້ເປັນການປະຕິບັດ ໃນການສົ່ງເສີມ ແລະ ຄຸ້ມຄອງພືດອາຫານຈາກປ່າ ເພື່ອໂພຊະນາການໃຫ້ຊຸມຊົນ. ພາຍທີ່ຫຼັງສຳເລັດການສຶກສາລະດັບປະລິນຍາໂທ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລປ່າໄມ້ຊວນມາຍ ສສ ຫວຽດນາມ, ລາວໄດ້ກັບຄືນສູ່ປະເທດລາວ ພ້ອມທັງນຳເອົາຄວາມຮູ້ວິຊາການໃນການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ ແລະ ຄວາມມຸ່ງໝັ້ນອັນແຂງແກ່ນເພື່ອຮັບໃຊ້ຊຸມຊົນໃນຊົນນະບົດ. ປະສົບການໃນຊ່ວງທໍາອິດ ທີ່ໄດ້ເຮັດວຽກໃກ້ຊິດກັບຊາວບ້ານ ໄດ້ຫຼໍ່ຫຼອມໃຫ້ລາວເຊື່ອໝັ້ນວ່າ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງ, ບໍ່ພຽງແຕ່ການອະນຸລັກ; ມັນຕ້ອງຊ່ວຍໃຫ້ຊຸມຊົນເປັນເຈົ້າການໃນການຊຸກຍູ້ສົ່ງເສີມ ແລະ ອະນຸລັກແຫຼ່ງພືດອາຫານຈາກປ່າ ດ້ວຍຕົວຂອງເຂົ້າເອງ ແລະ ເປັນແຫຼ່ງລາຍຮັບອັນສຳຄັນຂອງຊຸມຊົນ ຮັບປະກັນໃນການບໍລິໂພດພືດປ່າ ແລະ ມີໂພຊະນາການໃນຊຸມຊົນ. ທ່ານ ບຸນຈັນ ເມກອາລຸນ ຜູ້ຮັບຜິດຊອບວຽກພືດອາຫານຈາກປ່າ ( ອົງປະກອບ 1a.4) ຂອງໂຄງການ ກະສິກໍາເພື່ອໂພຊະນາການໄລຍະ II (AFN II) ທີ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຮ່ວມກັນ ລະຫວ່າງ ສກປພ ແລະ CDE ກ່ຽວກັບແຫຼ່ງອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ແລະ […]

ມະນີວັນ ອະລິຍາວົງ

ປັດຈຸບັນ ທ່ານ ນາງ ມະນີວັນ ດຳລົງຕຳແໜ່ງຜູ້ຈັດການທຶນນ້ອຍລະດັບພາກພື້ນ ຢູ່ ALiSEA (Agroecology Learning Alliance in Southeast Asia). ລາວໄດ້ສະໜັບສະໜູນພາກສ່ວນທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ພາກພື້ນ ທີ່ກຳລັງຂັບເຄື່ອນການປ່ຽນແປງດ້ານນິເວດວິທະຍາການກະເສດ (agroecology) ບົດບາດດັ່ງກ່າວຂອງມະນີວັນ ໄດ້ເຊື່ອມໂຍງໂຄງການຈາກຊຸມຊົນຮາກຖານເຂົ້າກັບການຮຽນຮູ້ລະດັບພາກພື້ນ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ປະສົບການຈິງແລະ ນຳໄປໃຊ້ໃນການສ້າງຄວາມຮູ້ ແລະ ການດຳເນີນງານຮ່ວມກັນ. ເສັ້ນທາງການເຮັດວຽກຂອງມະນີວັນ ເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 2015 ກັບໂຄງການ The Agro-Biodiversity Initiative (TABI) ເຊິ່ງເປັນໂຄງການຮ່ວມມືສຳຄັນລະຫວ່າງກະຊວງກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້ ຂອງລາວ ແລະ ອົງການພັດທະນາສະວິດ (SDC). ໃນຊ່ວງປີສຸດທ້າຍຂອງໂຄງການ 10 ປີ ທ່ານມະນີວັນ ໄດ້ມີສ່ວນຮ່ວມໃນວຽກງານທີ່ເຊື່ອມໂຍງການຈັດການດິນຢ່າງຍືນຍົງ ກັບການອະນຸລັກຊີວະນາໆພັນ ແລະ ການປັບປຸງຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ຂອງຊຸມຊົນເຂດພູດອຍ, ຕັ້ງແຕ່ການຮ່ວມມືຈັດການປະມົງ, ການເຮັດກະສິກຳອິນຊີ ຈົນເຖິງຫ່ວງໂສ້ມູນຄ່າຂອງຜະລິດຕະພັນເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ (non-timber forest products), TABI ໄດ້ກາຍເປັນພື້ນຖານສຳຄັນໃຫ້ກັບວຽກຂອງມະນີວັນ […]

ທ່ານ ແກ້ວອຸດອນ ສຸວັນນະກຸມມານ (ດອນ)

ທ່ານ ແກ້ວອຸດອນ ສຸວັນນະກຸມມານ (ດອນ) ເປັນນັກສຶກສາປະລິນຍາເອກ, ອາຈານ ແລະ ນັກຈັດຈໍາແນກພືດ (Plant Taxonomist) ຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ (NUoL) ແລະ ຍັງເປັນ ຄະນະທີ່ປຶກສາຂອງໂຄງການ PhaKhaoLao. ທ່ານ ແກ້ວອຸດອນ ຈົບການສຶກສາປະລິນຍາຕີ ດ້ານຊີວະວິທະຍາຈາກ NUoL ແລະ ເຄີຍເຮັດວຽກຢູ່ສວນພືດສາດ Pha Tad Ke ໃນຊ່ວງປີ 2010 ຫາ 2015. ໃນຊ່ວງປີ 2015 ຫາ 2018ໄດ້ສຳເລັດການສຶກສາປະລິນຍາໂທ ໂດຍໄດ້ຮັບທຶນສະໜັບສະໜູນຈາກໂຄງການ Russell E. Train Education for Nature (EFN) ຂອງ WWF , ຫົວຂໍ້ວິທະຍານິພົນປະລິນຍາໂທ ແມ່ນໄດ້ສຶກສາກ່ຽວກັບກຸ່ມກ້ວຍໄມ້ປ່າ ໃນເມືອງພູກູດ ແຂວງຊຽງຂວາງ. ວຽກວິໄຈຂອງ ທ່ານ ແກ້ວອຸດອນ ເນັ້ນໃສ່ຕະກູນພືດຕ່າງໆ ເຊັ່ນ:  Zingiberaceae, […]

ນັກຄົ້ນຄວ້າ: ຈັນທະວອນ ພົມພັກດີ

ຈັນທະວອນ ພົມພັກດີ ແມ່ນນັກຄົ້ນຄວ້າລະດັບປະລິນຍາໂທ (PhD) ທີ່ ສູນເພື່ອການພັດທະນາແລະສິ່ງແວດລ້ອມ (CDE), ມະຫາວິທະຍາໄລເບີນ, ໃນສາຍວິທະຍາສາດພື້ນຖານ ແລະ ການພັດທະນາຢ່າງຍືນຍົງ. ຜ່ານການຮ່ວມງານກັບໂຄງການ ຊີວິດຈາກດິນ ໃນປະເທດລາວ (LFL), ໂດຍສະໜັບສະໜູນການຄຸ້ມຄອງທີ່ດິນ ແບບຍືນຍົງ ໂດຍການສ້າງຫຼັກຖານທາງດ້ານວິທະຍາສາດ ທີ່ສາມາດການຕັດສິນໃຈໃນຄວາມເປັນຈິງ. ຫົວໃຈສໍາຄັນຂອງການຄົ້ນຄວ້າຂອງຈັນທະວອນ ຄືຄຳຖາມສຳຄັນທີ່ວ່າ: ເຮົາຈະປະເມີນຄຸນຄ່າຂອງສິ່ງທີ່ທໍາມະຊາດໃຫ້ໄດ້ແນວໃດ? ແລະ ອັນໃດແດ່ທີ່ຖືກເບິ່ງຂ້າມໄປເມື່ອຄຸນຄ່າຖືກກຳນົດແບບແຄບ? ຈັນທະວອນເນັ້ນການປະເມີນຄຸນຄ່າບໍລິການທາງດ້ານນິເວດວິທະຍາ, ໂດຍແບ່ງອອກເປັນກຸ່ມທີ່ຊັດເຈນເຊັ່ນ: ຄຸນຄ່າໃນການນໍາໃຊ້ (utilitarian values): ເຊັ່ນ: ອາຫານ, ລາຍໄດ້, ອາຊີບ. ຄຸນຄ່າທາງວັດທະນະທຳ (cultural values) ລວມທັງເຖິງລັກສະນະ, ການປະຕິບັດທາງຈິດວິທະຍາ ແລະ ຄວາມສຳພັນຂອງຊຸມຊົນຕໍ່ພື້ນທີ່ເຊັ່ນ: ປ່າສັກສິດ ແລະ ຄຸນຄ່າພາຍໃນທີ່ແທ້ຈິງ (intrinsic values): ຄຸນຄ່າຂອງລະບົບນິເວດທີ່ນອກເໜືອໄປຈາກການໃຊ້ປະໂຫຍດຂອງມະນຸດ. ແນວທາງນີ້ຊ່ວຍເຮັດໃຫ້ສາມາດສະແດງຜົນປະໂຫຍດທີ່ມັກຖືກເບີ່ງຂ້າມໃນການປະເມີນເສດຖະກິດດັ້ງເດີມ, ໂດຍຊ່ວຍປົກປ້ອງປ່າໄມ້ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທາງທໍາມະຊາດອື່ນໆ ມາຢ່າງຍາວນານ. ຜົນງານຂອງຈັນທະວອນມີຄວາມສໍາຄັນຢ່າງຍິ່ງຕໍ່ກັບປະເທດລາວ ເນື່ອງຈາກວ່າການເຕີບໂຕທາງດ້ານເສດຖະກິດຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະ ການຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມທຸກຍາກນັ້ນມາພ້ອມກັບຄວາມກົດດັນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຕໍ່ທີ່ດິນ […]