ມອນແກ້ວ ມະນີວັນ

ສຳລັບ ມອນແກ້ວ ມະນີວັນ, ການເຮັດກະສິກຳບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ວິທີຫາລາຍໄດ້ເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ມັນເປັນວຽກທີ່ມັກ ແລະ ເປັນເສັ້ນທາງໃຫ້ໄດ້ຮຽນຮູ້ ແລະ ພັດທະນາຕົນເອງ. ມອນແກ້ວ ມະນີວັນ ຊອກຫາພືດທີ່ສາມາດສ້າງລາຍໄດ້ ແລະ ເປັນມິດຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ. ຫຼັງຈາກຄົ້ນຄວ້າຂໍ້ມູນພືດຫຼາຍຊະນິດຜ່ານອິນເຕີເນັດ ຈຶ່ງໄດ້ຮູ້ຈັກຕົ້ນໂກໂກ້. ລາວເລືອກປູກໂກໂກ້ ເພາະເຫັນວ່າປູກງ່າຍ, ໃຫ້ຜົນໄວ, ສາມາດໃຫ້ໝາກໄດ້ຕະຫຼອດປີ ແລະ ສາມາດໃຫ້ຜົນຜະລິດໄດ້ຫຼາຍປີ. ໃນປີ 2022, ບໍລິສັດແຫ່ງໜຶ່ງໄດ້ຊຸກຍູ້ໃຫ້ຊາວກະສິກອນໃນເມືອງແກ້ວອຸດົມ, ແຂວງວຽງຈັນ ຫັນມາປູກໂກໂກ້ແບບມີສັນຍາຮັບຊື້ໝາກໂກໂກ້ທີ່ຜະລິດໄດ້. ມອນແກ້ວເຫັນວ່ານີ້ເປັນໂອກາດທີ່ດີ ຈຶ່ງໄດ້ຊື້ເບ້ຍໂກໂກ້ຈໍານວນ 600 ຕົ້ນຈາກບໍລິສັດ ເພື່ອເລີ່ມສ້າງສວນຂອງຕົນເອງ. ແຕ່ການເລີ່ມຕົ້ນບໍ່ໄດ້ງ່າຍ. ເນື່ອງຈາກລາວບໍ່ເຄີຍຜ່ານການຝຶກອົບຮົມດ້ານກະສິກຳຢ່າງເປັນທາງການ, ລາວຈຶ່ງຕ້ອງຮຽນຮູ້ຈາກປະສົບການຈິງ ແລະ ຍັງພົບກັບຫຼາຍບັນຫາ ທັງການດູແລຕົ້ນໂກໂກ້, ການຄວບຄຸມແມງໄມ້ ແລະ ພະຍາດ, ລວມເຖິງການຈັດການໝາກໂກໂກ້ຫຼັງການເກັບກ່ຽວ ເຊັ່ນ ການໝັກ, ການຕາກແຫ້ງ ແລະ ການເກັບຮັກສາ. ນອກນັ້ນ, ລາວຍັງຕ້ອງຮັບມືກັບຜົນກະທົບຈາກການປ່ຽນແປງດິນຟ້າອາກາດ. ຕໍ່ມາ, ມອນແກ້ວໄດ້ຮັບຂ່າວວ່າ ບໍລິສັດທີ່ເຄີຍຮັບປາກວ່າຈະຮັບຊື້ໂກໂກ້ໄດ້ປະກາດລົ້ມລະລາຍ. ນີ້ເຮັດໃຫ້ບໍ່ສາມາດຂາຍໂກໂກ້ຄືນໃຫ້ບໍລິສັດໄດ້. ແຕ່ລາວບໍ່ຍອມແພ້. ລາວເລືອກທີ່ຈະຮັກສາຕົ້ນໂກໂກ້ໄວ້ […]

ນຸທິກອນ ສີປະເສີດ (ອ້າຍທັອບ)

ການຕັດສິນໃຈລາອອກຈາກວຽກປະຈຳ ເພື່ອຫັນມາເຮັດກະສິກຳຢ່າງເຕັມເວລາ ເປັນການຕັດສິນໃຈຄັ້ງສຳຄັນຂອງ ນຸທິກອນ ສີປະເສີດ (ທັອບ). ການຕັດສິນໃຈນີ້ເກີດຈາກຄວາມສົນໃຈໃນການເຮັດກະສິກຳ ແລະ ຄວາມມັກໃນການເຮັດວຽກກັບພືດ. ທັອບ ເລີ່ມເຮັດກະສິກຳເປັນອາຊີບເສີມ ໃນຂະນະທີ່ຍັງເຮັດວຽກປະຈຳ. ໃນໄລຍະທຳອິດ ລາວເລີ່ມປູກຕົ້ນອ່ອນດອກຕາເວັນເພື່ອຈຳໜ່າຍ. ເມື່ອກິດຈະການເລີ່ມເຕີບໂຕ ການແບ່ງເວລາລະຫວ່າງວຽກປະຈຳ ແລະ ການເຮັດກະສິກຳກໍເລີ່ມເປັນເລື່ອງຍາກຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນປີ 2018 ລາວຈຶ່ງຕັດສິນໃຈລາອອກຈາກວຽກ ເພື່ອຫັນມາເຮັດກະສິກຳຢ່າງເຕັມເວລາ. ຫຼັງຈາກນັ້ນທັອບ ຍັງຄົງຮຽນຮູ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຜ່ານອິນເຕີເນັດ ພ້ອມທັງທົດລອງເຕັກນິກການປູກຜັກຫຼາຍຮູບແບບ. ລາວໄດ້ສະສົມປະສົບການຈາກການລົງມືເຮັດຈິງ ທັງຈາກຄວາມສຳເລັດ ແລະ ຄວາມຜິດພາດ. ໃນປີ 2019, ທັອບ ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງ ບ້ານສວນອາຍອຸ່ນ ຢູ່ແຂວງຫຼວງພະບາງ ໂດຍຜະລິດຜັກຫຼາກຫຼາຍຊະນິດເພື່ອຈຳໜ່າຍໃຫ້ໂຮງແຮມໃນທ້ອງຖິ່ນ. ລາວໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການສຶກສາຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດ, ລະດູການປູກ ແລະ ຊະນິດຜັກທີ່ໂຮງແຮມຕ້ອງການ ເພື່ອນຳຂໍ້ມູນມາວາງແຜນການຜະລິດໃຫ້ກົງກັບຄວາມຕ້ອງການ. ປັດຈຸບັນ ສວນອາຍອຸ່ນ ປູກຜັກຫຼາຍກວ່າ 100 ຊະນິດ ເຊັ່ນ: ໝາກເລັ່ນ, ຫົວກະຣົດ, ໝາກບວບ, ໝາກຫຸ່ງ ແລະ ໝາກແຕງ. ທັງນັ້ນສວນຍັງພະຍາຍາມຫຼຸດການນຳໃຊ້ສານເຄມີ […]

ສົມຫວັງ ຄູນສົມເຮືອງ

ທ່ານ ສົມຫວັງ ຄູນສົມເຮືອງ ເລີ່ມສົນໃຈການຕໍ່ ຫຼັງຈາກສັງເກດເຫັນວ່າ ຕໍ່ໃນທຳມະຊາດເລີ່ມຫາໄດ້ຍາກຂຶ້ນ. ລາວໄດ້ຕັ້ງຄຳຖາມກັບຕົນເອງວ່າ: ຖ້າປະຊາຊົນຍັງຄົງຫາຕໍ່ຈາກປ່າຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໂດຍບໍ່ມີການອະນຸລັກ ແລ້ວໃນອະນາຄົດ ຕໍ່ຈະເປັນແນວໃດ? ຄຳຖາມນີ້ໄດ້ກາຍເປັນແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ລາວກໍ່ຕັ້ງ ຟາມ ກໍາຊີເຮີເຮີ ໃນປີ 2017. ດ້ວຍຄວາມເປັນຫ່ວງຕໍ່ກັບການຫາຕໍ່ຈາກປ່າຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ລາວຈຶ່ງຊອກຫາວິທີລ້ຽງ ແລະ ຂະຫຍາຍພັນຕໍ່ຢ່າງເປັນລະບົບ ພ້ອມທັງຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດ. ເພື່ອເພີ່ມພູນຄວາມຮູ້ ທ່ານ ສົມຫວັງ ໄດ້ສຶກສາວິທີການລ້ຽງຕໍ່ດ້ວຍຕົນເອງ. ຕໍ່ມາໃນປີ 2020 ລາວໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມຫຼັກສູດຝຶກອົບຮົມກັບຊ່ຽວຊານຈາກປະເທດຈີນ ເພື່ອຮຽນຮູ້ເຕັກນິກການລ້ຽງຕໍ່. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ລາວໄດ້ນຳຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ຮຽນມາມາປັບໃຊ້ ແລະ ພັດທະນາວິທີການລ້ຽງ ແລະ ຂະຫຍາຍພັນຕໍ່ຂອງຟາມຕົນເອງ. ປັດຈຸບັນ ຟາມ ກໍາຊີເຮີເຮີ ເນັ້ນການຂະຫຍາຍພັນ ແລະ ລ້ຽງຕໍ່ ລວມເຖິງການຜະລິດຮັງຕໍ່ສຳລັບເປັນພັນພໍ່-ແມ່ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ສົນໃຈເລີ່ມຕົ້ນລ້ຽງຕໍ່. ຟາມສາມາດລ້ຽງ ແລະ ຈຳໜ່າຍຮັງຕໍ່ໄດ້ສູງເຖິງ 1,000 ຮັງຕໍ່ປີ. ໃນອະນາຄົດ ທ່ານ ສົມຫວັງ ມີຄວາມຫວັງຢາກພັດທະນາຟາມໃຫ້ເປັນສູນຮຽນຮູ້ ເພື່ອແບ່ງປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ປະສົບການຈາກການລ້ຽງຕໍ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນ. […]

ສຸລິສາ ກົມມະສິດ

ສຸລິສາ ກົມມະສິດ ເລີ່ມພັດທະນາທຸລະກິດກາເຟຂອງຕົນ ໂດຍສືບຕໍ່ຈາກກິດຈະການປູກກາເຟຂອງຄອບຄົວ. ໃນເມື່ອກ່ອນ ຄອບຄົວຂອງລາວເນັ້ນການຜະລິດເມັດກາເຟ ແລະ ຂາຍໃຫ້ພໍ່ຄ້າ. ເພື່ອພັດທະນາທັກສະດ້ານການແປຮູບກາເຟ, ສຸລິສາ ໄດ້ສຶກສາວິທີການຄົ່ວກາເຟຜ່ານທາງຂໍ້ມູນອອນລາຍ ແລະ ຕໍ່ມາໄດ້ເດີນທາງໄປຫວຽດນາມ ເພື່ອຮຽນຮູ້ຂັ້ນຕອນໃນການປູກ ແລະ ການແປຮູບກາເຟ. ຈາກນັ້ນ ລາວໄດ້ນຳຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ຮັບມາປະຍຸກໃຊ້ໃນການຜະລິດກາເຟ. ສຸລິສາ ຍັງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການຫຼຸດການນຳໃຊ້ສານເຄມີ ແລະ ສົ່ງເສີມວິທີການຜະລິດທີ່ປອດໄພກວ່າ ສຳລັບຊາວກະສິກອນ ແລະ ຜູ້ບໍລິໂພກ. ລາວໄດ້ຮຽນຮູ້ວິທີຜະລິດ ແລະ ນຳໃຊ້ຝຸ່ນອິນຊີ ພ້ອມທັງພັດທະນາວິທີການເຮັດກະສິກຳຈາກປະສົບການຂອງຕົນເອງ. ນອກຈາກນັ້ນ ນາງຍັງໄດ້ຂໍຄຳແນະນຳດ້ານວິຊາການຈາກສູນຄົ້ນຄວ້າກະສິກຳພາກໃຕ້. ໃນປີ 2022, ສຸລິສາ ເລີ່ມຜະລິດກາເຟອິນຊີ ພາຍໃຕ້ຜະລິດຕະພັນ Paksong Daen Naow. ໃນປີ 2025, ທຸລະກິດຂອງລາວໄດ້ຈົດທະບຽນຢ່າງເປັນທາງການ. ປັດຈຸບັນ ວິສາຫະກິດຜະລິດກາເຟອິນຊີຄົ່ວ ແລະ ກາເຟບົດ ໂດຍນຳໃຊ້ເມັດກາເຟຈາກສວນຂອງຕົນເອງ. ນອກຈາກກາເຟແລ້ວ, ວິສາຫະກິດຍັງຈັດຈຳໜ່າຍນ້ຳເຜິ້ງທຳມະຊາດ ແລະ ຊາ ເຊິ່ງຮັບຊື້ຈາກຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ. ຜ່ານກິດຈະກຳເຫຼົ່ານີ້, ສຸລິສາ ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຜະລິດ […]

ໄພວັນ(ຕູ້ກູດ) ສີໄຊຍະວົງ

ຫຼັງຈາກເຮັດວຽກໃນທຸລະກິດກໍ່ສ້າງໂຄງສ້າງເຫຼັກມາເປັນເວລາຫຼາຍປີ, ທ່ານ ໄພວັນ ສີໄຊຍະວົງ (ຫຼື ທີ່ຫຼາຍຄົນຮູ້ຈັກໃນນາມ “ຕູ້ກູດ”) ໄດ້ຫັນມາປະກອບອາຊີບດ້ານກະສິກຳ ຫຼັງຈາກການລະບາດຂອງໂຄວິດ-19 ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ທຸລະກິດຂອງລາວ. ເຖິງແມ່ນວ່າຕູ້ກູດຈະບໍ່ເຄີຍມີປະສົບການດ້ານການປູກຝັງມາກ່ອນ, ແຕ່ລາວໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ການປູກໝາກພ້າວດ້ວຍຕົນເອງ ຜ່ານການຄົ້ນຄວ້າທາງອອນລາຍ ແລະ ການລົງມືປະຕິບັດຕົວຈິງ. ແນວໃດກໍຕາມ, ລາວກໍຍັງພົບກັບຄວາມທ້າທາຍໃນການຈຳໜ່າຍຜົນຜະລິດ. ເພື່ອເພີ່ມມູນຄ່າໃຫ້ແກ່ຜົນຜະລິດ ລາວຈຶ່ງເລີ່ມສຶກສາການແປຮູບໝາກພ້າວ ໂດຍເນັ້ນໄປທີ່ຂັ້ນຕອນໃນການເຮັດກະແລັມໝາກພ້າວ. ໃນຊ່ວງເວລາດຽວກັນ, ໂຄງການພັດທະນາແຫຼ່ງໜຶ່ງໄດ້ມາສົ່ງເສີມໃຫ້ຊາວກະສິກອນປູກໝາກໂກໂກ້ ພາຍໃຕ້ບົດບັນທຶກສັນຍາແບບຊື້-ຂາຍ ໂດຍຮັບປະກັນການຮັບຊື້ຜົນຜະລິດ. ແຕ່ເມື່ອໂຄງການບໍ່ສາມາດດຳເນີນຕໍ່ໄປໄດ້ ແລະ ຊາວກະສິກອນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້ຖອນຕົ້ນກາໂກ້ອອກ, ແຕ່ຕູ້ກູດກັບເຫັນໂອກາດໃນສິ່ງທີ່ຄົນອື່ນເຫັນວ່າເປັນຄວາມລົ້ມເຫຼວ. ລາວໄດ້ຮັກສາຕົ້ນໂກໂກ້ໄວ້ ແລະ ທຸ່ມເທສຶກສາຮຽນຮູ້ວິທີການປູກ ແລະ ບຳລຸງຮັກສາຢ່າງຈິງຈັງ. ຕໍ່ມາ, ລາວ ແລະ ລູກຊາຍ ໄດ້ເດີນທາງໄປສຶກສາເຕັກນິກການປູກໂກໂກ້ ແລະ ການຜະລິດຊັອກໂກແລັດຈາກປະເທດເພື່ອນບ້ານ. ຫຼັງຈາກກັບມາ, ພວກເຂົາສາມາດຜະລິດຊັອກໂກແລັດທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງໄດ້ສຳເລັດ ໂດຍໃຊ້ເມັດໂກໂກ້ຈາກສວນຂອງຕົນເອງ. ປັດຈຸບັນ, ຕູ້ກູດຍັງມີຕົ້ນໂກໂກ້ຫຼາຍກວ່າ 800 ຕົ້ນ ແລະ ມີແຜນຈະຮັບຊື້ແກ່ນໂກໂກ້ເພີ່ມຈາກຊາວກະສິກອນໃນພື້ນທີ່ໃກ້ຄຽງ ເພື່ອຊ່ວຍສົ່ງເສີມການຜະລິດໂກໂກ້ພາຍໃນຊຸມຊົນ. ເປົ້າໝາຍສູງສຸດຂອງລາວ ຄື ການພັດທະນາສວນຂອງຕົນໃຫ້ກາຍເປັນສູນການຮຽນຮູ້ ເພື່ອໃຫ້ເດັກນ້ອຍ, ເຍົາວະຊົນ […]

ຄຳພູ ພັນທະບູນ

ທ່ານ ຄຳພູ ພັນທະບູນ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນເສັ້ນທາງການເຮັດກະສິກຳອິນຊີໂດຍບໍ່ໄດ້ມີການຝຶກອົບຮົມມາກ່ອນ. ເຊັ່ນດຽວກັບຊາວກະສິກອນຫຼາຍຄົນ, ລາວອາໄສວິທີການເຮັດກະສິກຳແບບດັ້ງເດີມ ແລະ ຮຽນຮູ້ຈາກປະສົບການໂດຍກົງ. ໃນຊ່ວງປີ 2004–2005 ດ້ວຍການສະໜັບສະໜູນຈາກໂຄງການຂອງ Helvetas, ທ່ານ ຄຳພູ ໄດ້ເຮັດສວນກະສິກຳອິນຊີຢູ່ທີ່ບ້ານຂອງຕົນ. ດ້ວຍການລົງມືປະຕິບັດ ແລະ ຮຽນຮູ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ພ້ອມທັງໄດ້ພັດທະນາທັກສະດ້ານກະສິກຳອິນຊີ ແລະ ໄດ້ແບ່ງປັນຄວາມຮູ້ໃຫ້ແກ່ຊາວກະສິກອນຄົນອື່ນ. ດ້ວຍຄວາມມຸ່ງໝັ້ນ ແລະ ຄວາມມີນໍ້າໃຈໃນການຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ອື່ນ ເຮັດໃຫ້ລາວໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບຈາກຊຸມຊົນ ຈົນກາຍເປັນຜູ້ນຳດ້ານກະສິກຳອິນຊີໃນທ້ອງຖິ່ນ. ໃນປີ 2006 ໂຄງການຍັງໄດ້ສະໜັບສະໜູນການສ້າງຕັ້ງ ກຸ່ມຜະລິດກະສິກຳອິນຊີໂນນແຕ້, ເຊິ່ງເລີ່ມຕົ້ນຈາກພຽງ 7 ຄອບຄົວເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຕ້ອງການຜະລິດຕະພັນອິນຊີເພີ່ມຂຶ້ນ ຈຶ່ງມີຊາວກະສິກອນສົນໃຈເຂົ້າຮ່ວມກຸ່ມຫຼາຍຂຶ້ນ. ເພື່ອຮັກສາຄຸນນະພາບຂອງສິນຄ້າກະສິກຳອິນຊີ, ພະແນກກະສິກຳຈຶ່ງໄດ້ດຳເນີນການກວດສອບແບບສຸ່ມທຸກໆ 2 ເດືອນ. ເຖິງແມ່ນວ່າໂຄງການ Helvetas ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງໃນປີ 2021, ແຕ່ກຸ່ມຜະລິດກະສິກຳອິນຊີໂນນແຕ້ຍັງຄົງດຳເນີນການຕໍ່ໄປ ແລະ ເຕີບໂຕໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ. ເສັ້ນທາງຂອງທ່ານ ຄຳພູ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ການຮຽນຮູ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ການເປັນຜູ້ນຳທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ການຮ່ວມມືຂອງຄົນໃນຊຸມຊົນ […]

ບຸນປະສັກໄຊ ຄຳພູມີ (ກົບ)

ບຸນປະສັກໄຊ ຄຳພູມີ ເປັນນັກຄົ້ນຄວ້າດ້ານປ່າໄມ້ຂອງລາວ ແລະ ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານວິທະຍາການປ່າໄມ້ ທີ່ມີປະສົບການຫຼາຍກວ່າ 20 ປີ ໃນດ້ານການຈັດການປ່າໄມ້ຢ່າງຍືນຍົງ, ການຟື້ນຟູປ່າ ແລະ ການອະນຸລັກຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະນາໆພັນ. ຜ່ານມາ ລາວເຄີຍເຮັດວຽກຢູ່ສູນຄົ້ນຄວ້າປ່າໄມ້ ຂອງສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້ແຫ່ງຊາດ (NAFRI) ແລະ ປັດຈຸບັນດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນວິຊາການຢູ່ພະແນກຄຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນ ຂອງກົມປ່າໄມ້, ສປປ ລາວ. ຕະຫຼອດໄລຍະການເຮັດວຽກ, ລາວໄດ້ມີສ່ວນສຳຄັນໃນການຄົ້ນຄວ້າດ້ານປ່າໄມ້, ການພັດທະນານະໂຍບາຍ ແລະ ການນຳໃຊ້ວິທີການທີ່ເໝາະສົມໃນການອະນຸລັກຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ຂອງປະເທດ. ໜຶ່ງໃນວຽກງານຫຼັກຂອງລາວ ແມ່ນການປັບປຸງການຈັດຫາແຫຼ່ງແນວພັນທີ່ມີຄຸນນະພາບສຳລັບການຟື້ນຟູປ່າ. ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການສຳຫຼວດ ແລະ ກຳນົດພື້ນທີ່ແຫຼ່ງແນວພັນໄມ້ 76 ແຫ່ງ ສຳລັບຕົ້ນໄມ້ຊະນິດພື້ນເມືອງ 29 ຊະນິດ ຄອບຄຸມທັງ 18 ແຂວງຂອງ ສປປ ລາວ. ຜົນງານດັ່ງກ່າວໄດ້ຊ່ວຍເສີມສ້າງ ສວນກ້າໄມ້ ແລະ ສະໜັບສະໜູນວຽກງານຟື້ນຟູປ່າໃນລະດັບຊາດ. ທັງນັ້ນ ບຸນປະສັກໄຊ ໄດ້ສຳເລັດການສຶກສາລະດັບປະລິນຍາໂທ ສາຂາວິຊາວິທະຍາການປ່າໄມ້ (ການຈັດການປ່າໄມ້ເຂດຮ້ອນ) ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ Nanjing Forestry […]

ບໍລິສັດ ຍອດຊຳ ຈໍາກັດ: ການຍົກສູງ “ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ” ແລະ ມໍລະດົກຂອງລາວ

ບໍລິສັດ ຍອດຊຳ ຈໍາກັດ ແມ່ນທຸລະກິດໜຶ່ງທີ່ມຸ່ງຫັວງເພື່ອສົ່ງເສີມ “ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ” ຫຼື “Little Chicken Rice” ເຊີ່ງມີຊື່ສຽງວ່າເປັນເຂົ້າໜຽວທີ່ດີທີ່ສຸດໃນປະເທດລາວ. ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ (Oryza sativa L. subsp. japonica Shig.Kato), ທີ່ຄົນໃນທ້ອງຖິ່ນຮູ້ຈັກໃນຊື່ ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ, ແມ່ນເຂົ້າໜຽວທີ່ດັງຂອງລາວ ເຊິ່ງມີຮູບຮ່າງລັກສະນະພິເສດ, ເມັດເຂົ້າໃຫຍ່, ຫອມ, ຫວານ, ແລະ ອ່ອນ, ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າເຫຼົ່ານີ້ແຕກຕ່າງຈາກເຂົ້າປະເພດອື່ນໆ. ເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍຖືກຈົດທະບຽນເປັນ ຜະລິດຕະພັນສະເພາະທາງພື້ນທີ່ (GI) ຂອງແຂວງຫົວພັນ ແລະ ແຂວງຊຽງຂວາງ ເປັນສັນຍາລັກທາງມໍລະດົກທາງດ້ານການກະສິກໍາດັ່ງເດີມຂອງລາວ. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງ, ແຕ່ໃນອະດີດເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍຍັງຂາດຜູ້ດຳເນີນທຸລະກິດທີ່ເຂັ້ມແຂງໃນດ້ານການສ້າງຜະລິດຕະພັນ, ການບັນຈຸຜະລິດຕະພັນ, ແລະ ການຈັດຈໍາໜ່າຍ ເຊິ່ງເປັນຂໍ້ຈໍາກັດໃນການນໍາໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກສະຖານະ GI. ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານ ສົມໄຊ ຈັນທາລຸງສີ, ສະມາຊິກ ແລະ ຜູ້ອຳນວຍການ ສະມາຄົມສົ່ງເສີມເຂົ້າໄກ່ນ້ອຍ, ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງ ບໍລິສັດ ຍອດຊຳ ຈໍາກັດ ພ້ອມວິໃສທັດໃນການຮັກສາຜະລິດຕະພັນດັ່ງເດີມຂອງຄອບຄົວ ພ້ອມຍົກລະດັບມໍລະດົກທ້ອງຖິ່ນຜ່ານນະວັດຕະກໍາ […]

ແສງຄຳ ອິນທິຣັດວົງສີ ເຈົ້າຂອງ Green Mountain Coffee  

ທ່ານ ແສງຄຳ ອິນທິຣັດວົງສີ ເຄີຍເຮັດວຽກເປັນອາຈານສອນຢູ່ຄະນະວິທະຍາສາດປ່າໄມ້ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ (NUoL) ໃນຊ່ວງປີ 1991 ຫາ 2010. ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ອອກມາເຮັດວຽກອິດສະຫຼະ ໂດຍລົງເລິກດ້ານການຈັດການຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ເລີ່ມມີຄວາມສົນໃຈໃນກາເຟ. ດ້ວຍທຶນສະໜັບສະໜູນຈາກອົງການສະຫະປະຊາຊາດ (UN) ທ່ານແສງຄຳ ໄດ້ໄປສຶກສາການປູກກາເຟຢູ່ປະເທດໄທ ໃນປີ 2015 ລາວ ແລະ ເພື່ອນຮ່ວມງານໄດ້ຮ່ວມກັນກໍ່ຕັ້ງກຸ່ມ Lao Coffee Lovers ເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອຊາວກະສິກອນໃນການພັດທະນາທັກສະ ແລະ ເຊື່ອມໂຍງກັບຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນອຸດສາຫະກຳກາເຟ. ໃນປີ 2019 ທ່ານ ແສງຄຳ ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງ Green Mountain Coffee ຂຶ້ນເພື່ອສະໜັບສະໜູນການຜະລິດກາເຟໃນເມືອງດັກຈຶງ ແຂວງເຊກອງ, ໂດຍໄດ້ຈັດຝຶກອົບຮົມໃຫ້ຊາວກະສິກອນ ໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ, ການເຂົ້າເຖິງຕະຫຼາດທີ່ຈຳກັດ ແລະ ພະຍາຍາມຍົກລະດັບຄຸນນະພາບກາເຟ, ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຍິງຊົນເຜົ່າຢູ່ດັກຈຶງມີສ່ວນຮ່ວມໃນການປູກກາເຟ ຈາກນັ້ນພວກເຂົາໄດ້ຈັດຕັ້ງກຸ່ມຜູ້ຜະລິດ, ຮຽນຮູ້ທັກສະໃໝ່ ແລະ ຜະລິດກາເຟທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ. ປັດຈຸບັນ ກາເຟດັກຈຶງກຳລັງໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ຊ່ວຍໃຫ້ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນມີລາຍໄດ້ທີ່ດີຂຶ້ນ. ໃນປີ 2022 […]

ສະຫະກອນບ້ານແຈ້ງ

ໃນປີ 2009 ໄດ້ມີການຈັດຕັ້ງກຸ່ມເມັດພັນເຂົ້າຂຶ້ນຢູ່ບ້ານແຈ້ງ ໂດຍມີເປົ້າໝາຍເພື່ອສະໜັບສະໜູນຊາວນາໃນທ້ອງຖິ່ນໃຫ້ໄດ້ເມັດພັນເຂົ້າທີ່ມີຄຸນນະພາບດີຂຶ້ນ. ຜ່ານໄລຍະເວລາ ກຸ່ມນີ້ໄດ້ເຕີບໂຕກາຍເປັນສະຫະກອນທີ່ແຂງແຮງ ຕັ້ງຢູ່ບົນພື້ນຖານຂອງຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ຄວາມມຸ່ງໝັ້ນຮ່ວມກັນ. ສະຫະກອນບ້ານແຈ້ງໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງຂື້ນຢ່າງເປັນທາງການໃນປີ 2018. ການຮັບຮອງທາງກົດໝາຍນີ້ເປັນຈຸດໝາຍສຳຄັນ ທີ່ເປີດໂອກາດໃຫ້ກັບຊາວນາແຕ່ລະຄົນ ສາມາດເຮັດໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ. ສະຫະກອນຊ່ວຍໃຫ້ສະມາຊິກໄດ້ຮັບປະໂຫຍດຈາກການຄວບຄຸມຄຸນນະພາບແບບມືອາຊີບ ແລະ ຄຳແນະນຳໃນການເພີ່ມຜົນຜະລິດ, ການລວມຜົນຜະລິດເພື່ອຂາຍຮ່ວມກັນ ແລະ ການເຂົ້າເຖິງການຮັບຮອງມາດຕະຖານ ເຊັ່ນ: ການຮັບຮອງອິນຊີ ທີ່ອອກໂດຍກະຊວງກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້. ດ້ວຍພື້ນທີ່ການປູກ 15 ເຮັກຕາ ແລະ ຜົນຜະລິດປະຈຳປີ 45 ໂຕນ, ສະຫະກອນໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນ  ທັງຄວາມມີວິໄນ ແລະ ວິໄສທັດໃນໄລຍະຍາວ. ຜ່ານການປັບປຸງການສີເຂົ້າ ແລະ ການບັນຈຸຫຸ້ມຫໍ່ ຮ່ວມກັບການເຂົ້າເຖິງຜູ້ຊື້ທີ່ໃສ່ໃຈສຸຂະພາບ ແລະ ຕະຫຼາດໃນເມືອງ, ພວກເຂົາເລີ່ມເຫັນການປັບປຸງດ້ານລາຍໄດ້ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງການເງິນ. ປັດຈຸບັນ ສະຫະກອນບ້ານແຈ້ງ ເປັນຕົວຢ່າງທີ່ດີຂອງຄວາມອົດທົນ ແລະ ພະລັງຂອງຊຸມຊົນ, ມັນພິສູດວ່າ: ເມື່ອຊາວນາມີການຈັດຕັ້ງ, ຮຽນຮູ້ຮ່ວມກັນ ແລະ ຊ່ວຍເຫຼືອກັນ […]